Home > ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ > Κριτική από τον φιλόλογο λογοτέχνη Πάνο Μισερλή > Κριτική παρουσίαση του βιβλίου από τον φιλόλογο Πάνο Μισερλή



 

Ο συγγραφέας του βιβλίου που παρουσιάζουμε σήμερα, «Το ημερολόγιο ενός δημοσιογράφου 3000 ώρες αγωνίας», Δημήτρης Καρανικόλας, γεννήθηκε στον Άλιμο το 1961. Οι γονείς του έλαβαν μέρος στην Εθνική Αντίσταση, διώχτηκαν, φυλακίστηκαν και εξορίστηκαν για τους αγώνες και τις ιδέες τους. Ο πατέρας του, Γιώργος Καρανικόλας –στη μνήμη του οποίου αφιερώνεται το βιβλίο- γνωστός λογοτέχνης, διετέλεσε επί σειρά ετών διοικητικό στέλεχος και πρόεδρος Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών.
Ο Δημήτρης Καρανικόλας είναι τακτικό μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (Ε.Σ.Η.Ε.Α.) και ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του πριν από 16 χρόνια, οραματιζόμενος την προσφορά στο κοινωνικό σύνολο μέσα από τη δημοσιογραφία. Αρχικά εργάστηκε, σαν ελεύθερος ρεπόρτερ, στη εφημερίδα «ΑΥΡΙΑΝΗ» και στη συνέχεια στην «ΕΞΟΡΜΗΣΗ», καλύπτοντας το κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ, καθώς και στα περιοδικά «ΤΕΧΝΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ» και «ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΥΝΑΙΚΑ».
Από το 1986 μέχρι σήμερα εργάζεται στις εφημερίδες «ΕΘΝΟΣ» και «ΕΘΝΟΣ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ». Αρχικά κάλυψε θέματα αστυνομικού ενδιαφλέροντος για τις παραπάνω εφημερίδες και το περιοδικό «ΕΙΚΟΝΕΣ». Το 1992 μεταπήδησε στο ρεπορτάζ υγείας και σήμερα καλύπτει τα θέματα του υπουργείου Υγείας & Πρόνοιας. Συνεργάστηκε επίσης και με την εφημερίδα «ΗΜΕΡΗΣΙΑ» σε θέματα που αφορούν τα οικονομικά της Υγείας και της Κοινωνικής Ασφάλισης.
Για την ευαισθησία του στα κοινωνικά θέματα τιμήθηκε, το 1992, από το Πυροσβεστικό Σώμα.
Όλα αυτά τα χρόνια της παρουσίας του στις εκδόσεις «ΕΘΝΟΣ» του ανατέθηκαν δεκάδες αποστολές. Κάλυψε ποικίλα αστυνομικά και κοινωνικά θέματα, τόσο ελληνικού όσο και ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Προς το σκοπό αυτό παρακολούθησε ιατρικά σεμινάρια και επιστημονικές ημερίδες στη χώρα μας αλλά και την Κύπρο, Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ουγγαρία, Σουηδία και Ισπανία.
Επίσης, πάρα πολύ σημαντική κρίνεται η συνεργασία του (1985 – 1989) με τους ραδιοφωνικούς σταθμούς Ιωαννίνων και Λάρισας. Συγκεκριμένα: το 1985, από τις συχνότητες του Ρ/Σ Ιωαννίνων, «έβγαλε στον αέρα» τη ημίωρη εβδομαδιαία εκπομπή «ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ». Μέσα από την εκπομπή αυτή που διήρκεσε  έως το 1987, παρουσίασε το σύνολο των Ηπειρωτών λογοτεχνών, πολλούς επιφανείς Έλληνες των Γραμμάτων, καθώς και ιστορικά θέματα, με βάση την επικαιρότητα.
Ένα χρόνο αργότερα, το 1986, η Διεύθυνση των Περιφερειακών Ραδιοφωνικών Σταθμών της ΕΡΤ, αναγνωρίζοντας τη δουλειά του, του παραχώρησε, με πρόταση του τότε διευθυντή, λογοτέχνη Κώστα Βαλέτα, νέα εκπομπή, με την ίδια θεματογραφία, στο Ρ/Σ Λάρισας. «ΟΙ ΑΝΤΙΛΑΛΟΙ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ» ακουγόντουσαν έως το 1989, οπότε για λόγους αντίθετους με τη θέλησή του «κόπηκαν»…
Η απήχηση, όμως, των δύο εκπομπών σε Ήπειρο και Θεσσαλία, ήταν πολύ μεγάλη, αν κρίνει κάποιος από τα δημοσιεύματα του Τοπικού Τύπου και τις επιστολές ανθρώπων του πνεύματος.
Το διάστημα 1988 – 1989, ήταν υπεύθυνος στο Ρ/Σ «ΔΙΑΥΛΟΣ 10» για τα θέματα του υπουργείου Δημόσιας Τάξης και το αστυνομικό ρεπορτάζ. Εργάστηκε στον ίδιο χώρο, τυη χρονική περίοδο 1990 – 1991 και το Ρ/Σ «ΡΑΔΙΟ ΚΥΚΛΟΣ».
Από το 1995, ο Δημήτρης Καρανικόλας, εργάζεται στο πρώτο κανάλι της Ελληνικής Τηλεόρασης, έχοντας αποκλειστική ευθύνη των θεμάτων και των ρεπορτάζ στον ευαίσθητο χώρο της υγείας.

Κυρίες και κύριοι,
Ρίχνοντας μια πρώτη ματιά στο καινούριο βιβλίο του εκλεκτού φίλου Δημήτρη Καρανικόλα «Το ημερολόγιο ενός δημοσιογράφου 3000 ώρες αγωνίας», μου ήρθε αμέσως στο νου μια γνώμη της ονομαστής Ιταλίδας δημοσιογράφου Οριάνας Φαλάτσι, από το βιβλίο της «Συνάντηση με την ιστορία», σχετικά με τη δημιουργική σχέση της δημοσιογραφίας με την ιστορία, καθώς και τις δυσκολίες του επαγγέλματος του δημοσιογράφου –ως λειτούργημα και μόνο. Γράφει η διακεκριμένη Φαλάτσι:
«Γι΄ αυτό ακριβώς αγαπώ τη δημοσιογραφία. Και γι΄ αυτό φοβάμαι τη δημοσιογραφία. Ποιο άλλο επάγγελμα σας επιτρέπει να γράφεις την ιστορία ακριβώς τη στιγμή που πραγματώνεται και να είσαι ταυτόχρονα και αυτόπτης μάρτυρας; Η δημοσιογραφία είναι εκπληκτικό και τρομακτικό προνόμιο. Δεν είναι συμπτωματικό το γεγονός ότι αν έχεις επίγνωση του λειτουργήματός σου, σε βασανίζουν άπειρα συμπλέγματα ανεπάρκειας. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι κάθε φορά που ζω ένα συναρπαστικό περιστατικό ή που έχω μια σημαντική συνάντηση, με πιάνει κάτι σαν αγωνία, ένας φόβος μήπως τα μάτια μου δεν είναι αρκετά, μήπως τα΄ αυτιά μου δεν είναι αρκετά, μήπως το μυαλό μου δεν είναι αρκετό, για να κοιτάξω, να ακούσω και να καταλάβω σαν σαράκι φωλιασμένο μέσα στο ξύλο της ιστορίας. Δεν είμαι υπερβολική, ξέρεις, όταν δηλώνω πως σε κάθε επαγγελματική μου εμπειρία αφήνω κομμάτια από την ψυχή μου».
Μέσα σε μια ανάλογη σχέση δημοσιογραφίας – ιστορίας, αλλά και δεοντολογικής συνέπειας, μπορούν να τοποθετηθούν και οι «3000 ΩΡΕΣ ΑΓΩΝΙΑΣ» του Καρανικόλα, σαν «μοναδικής» δημοσιογραφικής εμπειρίας και ιστορικής μαρτυρίας. Και λέω «μοναδικής» γιατί ο Δημήτρης Καρανικόλας ήταν όντως ο μοναδικός -απ΄ όλους- δημοσιογράφος που ήταν παρόν στο «Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο» και τις 123 ημέρες της νοσηλείας του πρωθυπουργού και Προέδρου του ΠΑΣΟΚ Ανδρέα Παπανδρέου.
«Όταν ξεκίνησα να κρατώ σημειώσεις, καθημερινά, δεν είχα κατά νου ότι θα τις εντάξω σε ένα επίτομο έργο. Διαπίστωσα πως η φράση της Σοφίας Κατσανέβα “ο Καραμανλής αποχώρησε ως Εθνάρχης, ενώ ο πατέρας μου φεύγει λιθοβολούμενος” καθημερινά γινόταν πράξη. Με κατέλαβαν συναισθήματα  που ούτε τώρα δεν μπορώ να οριοθετήσω και να αποτυπώσω. Ένοιωθα την υποχρέωση πως έπρεπε να δω μόνο την ανθρώπινη πλευρά ενός μεγάλου πολιτικού και να σεβαστώ τον ασθενή. Χωρίς να “ζυγίσω” αν συμφωνώ με το δικό του ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο. Λίγες μέρες πριν από το θάνατο του πατέρα μου, στις 13 Απριλίου 1996, κουβέντιασα μαζί του και του είπα τη σκέψη μου. Με συμβούλεψε να εκδώσω το βιβλίο αν πίστευα ότι θα είναι γραμμένο αντικειμενικά και αν θα έχει καινούρια στοιχεία».
Πράγματι η αντικειμενικότητα στην επεξεργασία των πληροφοριών είναι γενικά ένα πολύ σοβαρό θέμα, και ειδικά στην περίπτωση τώρα που αφορά σε ένα ηγετικό πολιτικό πρόσωπο του διαμετρήματος του Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος στην πολυτάραχη ζωή του από τους μισούς Έλληνες λασπολογείται, βάλλεται και λιθοβολείται και από τους άλλους μισούς επευφημείται, εξυψώνεται και δοξάζεται. Ο ίδιος ο συγγραφέας, στη συνέντευξή του στον Παναγιώτη Καραβασίλη, στην εφημερίδα ΕΞΟΡΜΗΣΗ, πιστεύει πως η ενημέρωση των Μ.Μ.Ε. ήταν κατευθυνόμενη -άποψη, εξάλλου, που τεκμηριώνεται με την παράθεση συγκεκριμένων γεγονότων:
«Δεν θα ήμουν ακριβής -ομολογεί ο Δ. Καρανικόλας- αν επιχειρούσα να προσδιορίσω πόσο υπεύθυνος ή ανεύθυνος μπορεί να είναι ένας δημοσιογράφος στον οποίο επιβάλλουν ή προσδιορίζουν όλα ή μέρος εκείνων που θα πει ή θα γράψει για να ενημερώσει την κοινή γνώμη…»
Είναι, βέβαια, γνωστό σε πάρα πολλούς ότι η ίδια η αντικειμενικότητα θυσιάστηκε, για λόγους προφανείς, από κάποιες δόσεις απόκρυψης ή προσχεδιασμένης υπερβολής, από το ίδιο το περιβάλλον του ασθενή.
Ας μην κουράσω άλλο με την αντικειμενικότητα της πληροφόρησης στον ιστορικό της ρόλο. Είναι όμως ένα θέμα που ο κριτικός της λογοτεχνίας, ο προσεκτικός ερευνητής ή ο ιστορικός, θέτει ευθύς εξ αρχής. Και στην προκειμένη περίπτωση δεν ήταν δυνατόν να μην τα θέσω κι εγώ, αφού ο συγγραφέας αυτού του βιβλίου αποβλέπει σ΄ αυτή την απώτερη αξίωση να υπηρετήσει με αντικειμενικότητα την ανάγκη της πληροφόρησης, δηλώνοντας ότι «έπρεπε να συνεισφέρει, το ελάχιστο, σε εκείνους οι οποίοι στο μέλλον θα θελήσουν να ερμηνεύσουν γεγονότα ιστορικής σημασίας και να τα κατατάξουν στην πρέπουσα θέση».
Χωρίς αμφιβολία, αυτός θα πρέπει να είναι ο φιλόδοξος ρόλος ενός δημοσιογράφου, ως διαμορφωτή της κοινής γνώμης.
Το έργο -όπως ειπώθηκε- αναφέρεται σ΄ ένα περιστατικό που ολόκληρος ο ελληνικός λαός σήμερα γνωρίζει. Το κεντρικό πρόσωπο: ο ηγέτης ενός μεγάλου κόμματος και πρωθυπουργός της Ελλάδος, κυρίαρχο θέμα των Μ.Μ.Ε. για τέσσερις μήνες, που κατορθώνει τη μαζική μεταμόρφωση της καθημερινότητας, καθώς αυτή διαποτίζεται από έναν απόρθητο -σχεδόν- συναισθηματικό και έναν ιδεολογικό ψυχισμό (λόγω, κυρίως, της ξεχωριστής σχέσης -σχέσης λατρείας, μπορώ να πω- του προσώπου αυτού με το λαό), που θα κρατήσουν τους Έλληνες στις 3.000 ατέλειωτες ώρες αγωνίας.
Το σκηνικό αφορά -κυρίως- στην ετερότητα του χώρου και στην προτεραιότητα του χρόνου, που επηρεάζουν με απόλυτο άγχος την αφήγηση των γεγονότων, όχι μόνο από την πλευρά του δικού μας δημοσιογράφου, αλλά και από τους πρωταγωνιστές αυτής της τόσο ανθρώπινης υπόθεσης, που είναι οι συγγενείς, οι κορυφαίοι γιατροί (Έλληνες και ξένοι), τα δευτερεύοντα ιατρικά τραστ του Ωνασείου, δυσπρόσιτοι και ολιγομίλητοι, που κρατούν 2-3 φορές την ημέρα την αγωνία όλων μας, στις σύντομες και κοφτές φράσεις των δυσνόητων ιατρικών ανακοινωθέντων τους, που σπανίζουν της ελεύθερης ανάπλασης της ορολογίας.
Διαβάζοντάς τα όμως, εδώ, συγκεντρωμένα, κι όσες φορές είναι ενθαρρυντικά (θετικά δηλαδή), δίνεται η εντύπωση ότι στην ουσία αναζωογονούν μια περιβολή -θα έλεγα- μέσα στο μυαλό του ηγέτη. Επιπλέον, εσωτερικά νήματα συγκρατούν το σκηνικό, της μονοδιάστατης πράξης του διαλόγου με το χρόνο και την κίνηση του υπερατομικού ενδιαφέροντος. Το δράμα συγκινεί, γιατί η ζωή και ο θάνατος, ή η ζωή κι ο αγώνας για τη ζωή, κι όσοι μπορούν να παρέμβουν, αποτελούν τις προϋποθέσεις που καταθέτει ο συγγραφέας ενώπιόν μας.
Έστω κι αν είναι παρακινδυνευμένο το στοιχείο της αναπαράστασης, η κορυφαία εκείνη πράξη του αγώνα για τη ζωή (παρά τους κάποιους μικροηρωισμούς του πάσχοντος, ως πράξεις αντίστασης), έχει διάρκεια στην παθητική αναμονή μόνο ενός θαύματος -θαύματος της φύσης, σε συνδυασμό με το θαύμα της επιστήμης.
Βέβαια, στη φιλοσοφική της διάσταση η λύπη για το βασικό και κυρίαρχο πρόσωπο του βιβλίου καταλήγει να αποπνέει αίσθηση πεπρωμένου, ταυτόσημο με το πεπρωμένο της πλατειάς συλλογικής συνείδησης, εφόσον η αυθεντική μάχη δεν είναι μάχη της ζωής κατά του θανάτου, αλλά της ζωής που αναμετριέται με τη ζωή, εκεί όπου ο λαοπρόβλητος ηγέτης καταδείχθηκε αναμφισβήτητα νικητής!
Είναι γνωστό ότι οι συνθήκες κάτω από τις οποίες δούλεψαν οι δημοσιογράφοι στο Ωνάσειο ήταν δύσκολες και απρόβλεπτες. Αλλά ο Δ. Καρανικόλας, σαν καλός δημοσιογράφος θέλησε να δηλώσει το δικό του παρόν ανάμεσα στους άλλους, με τη δική του, αντιπροσωπευτική και υπεύθυνη στάση. Γι΄ αυτό συμμετέχει στα δρώμενα. Και στη συνέχεια, με τη συγκέντρωση και την επεξεργασία όλων των πληροφοριών, μέσα από τις ιδιότυπες συνθήκες της πολιτικής και επιστημονικής ιατρικής ανακύκλωσης, θα διατυπώσει με γνησιότητα την αλήθεια σε όλες τις -βιωμένες δραματικά- λεπτομέρειες. Αυτό σημαίνει ότι ο Δ. Καρανικόλας τομογραφεί, τέμνει δηλαδή σε καλά φωτισμένα κομμάτια τα δρώμενα, που παρουσιάζει με επιμονή και συνθετική μεθοδολογία, σε επιμέρους ενότητες, ολόκληρο το χρονικό της νοσηλείας του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ, από την Κυριακή της 19ης Νοεμβρίου 1995 έως την Πέμπτη της 21ης Μαρτίου 1996.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η λεπτομερείς παράθεση των γεγονότων μέσα από τις δραστηριότητες των προσώπων που πρωταγωνίστησαν στη διάρκεια αυτής της νοσηλείας, έχει ασφαλώς και πολλά καινούρια στοιχεία, τα οποία δίνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα για το γεγονός αυτό.
Τόσο όμως ο τόπος (που αποπνέει σιγά σιγά επαφή οικείου χώρου) όσο και τα ίδια τα γεγονότα μέσα στο ανθρώπινο τοπίο τους, το τόσο συγκεκριμένο και απτό, με την προτεραιότητα της ανθρώπινης ζωής, δοσμένη και αναμφισβήτητη, προσεγγίζοντας από τον συγγραφέα -και είναι πολύ δύσκολο αυτό- όχι με το σκληρό και το αγχώδες παιχνίδι των σύντομων και κοφτών φράσεων, αλλά με μια πλαστική και ισορροπημένη γλώσσα, που διερμηνεύει άψογα την ιδέα και το χρονικό ολόκληρο, χωρίς αυτή να χρησιμεύει απλά σαν όργανο μιμητικής καταγραφής, αλλά πολλές φορές, ιδιαίτερα στις πρώτες ενότητες, σαν φορέας λογοτεχνικής έκφρασης.
Πρόκειται -μπορώ να πω- για μια ώριμη διαλεχτική δημοσιογραφίας και λογοτεχνίας, χωρίς το στοιχείο της υπερβολής ευτυχώς, μιας και η υπερβολή είναι ο πιο δύσκολος αισθητικός κανόνας.
Νομίζω, λοιπόν, πως δεν κάνω καμία παραχώρηση αν πω ότι ο Δ. Καρανικόλας έχει παράλληλα με τη δημοσιογραφία κι ένα πλούσιο λογοτεχνικό ταλέντο. Έτσι φαίνεται πως το καλό ρούχο που ταίριαζε καλά στον αείμνηστο πατέρα, ταιριάζει -τελικά- καλά και στο γιο. Γι΄ αυτό, το βιβλίο το οποίο σήμερα παρουσιάζουμε, εκτός από ένα πολύ σημαντικό δημοσιογραφικό ντοκουμέντο, αποτελεί σίγουρα κάτι περισσότερο κι από μια απλή αισθητική επίτευξη.
Αυτό -πως ειπώθηκε- είναι το πρώτο του πόνημα και δεν γνωρίζουμε αν εξαντλεί τις δυνατότητές του. Σίγουρα, κάθε καινούρια εμπειρία θα αποτελέσει για τον ίδιο ένα νέο σφυρηλάτημα. Η επιθυμία του να συνεχίσει στη συγγραφή του δεύτερου βιβλίου του, κεντρίζει -οπωσδήποτε- τη διάθεσή μας να περιμένουμε.

Κυρίες και κύριοι,
Είναι αλήθεια πως η δημοσιογραφία πότέ της δεν αρνήθηκε την κοινωνική της δύναμη. Είναι όμως επίσης αλήθεια πως τα τελευταία χρόνια ξέχασε, σε ορισμένες περιπτώσεις, την ευθύνη της να κρίνεται κοινωνικά. Και σήμερα περισσότερο από άλλοτε, στην απόληξη της υπερμηχανοποιημένης εποχής μας, κατακλυσμένη νευρωτικά απ΄ τις πληροφορίες, ο κόσμος αρχίζει σχεδόν απεγνωσμένα να αναζητεί πια τους νέους του διερμηνευτές. Διερμηνευτές που δεν διαθέτουν μόνο την ακτινόβολη γραφίδα τους, αλλά καινούριο ύφος –και προπαντός, μα προπαντός ήθος, ανάμεσα στους οποίους και ο δικός μας Δ. Καρανικόλας, που φαίνεται πως σέβεται την αποστολή που έταξε στον εαυτό του.   



Created by Hellas Internet