Home > ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΟ > Συνέντευξη


Η προκαταρκτική δημοσιογραφική έρευνα, που απαιτείται για να στηθεί μια συνέντευξη, ο τρόπος προσέγγισης των προσώπων από τα οποία επιδιώκει να πάρει συνέντευξη όταν φτάσει η στιγμή της «αντιπαράθεσης» πρόσωπο με πρόσωπο, η οργάνωση του υλικού που προκύπτει από τη συνέντευξη καθώς και η τελική αξιοποίηση του υλικού είναι οι βασικοί άξονες πάνω στους οποίους μπορεί να αναλυθεί το τεράστιο θέμα η τεχνική της συνέντευξης.
Ο δημοσιογράφος οφείλει να διατηρεί και να επιδιώκει αυστηρό επαγγελματισμό κατά τη προετοιμασία και τη διεκπεραίωση μιας συνέντευξης.
Η δημοσιογραφία σημαίνει διάδοση της πληροφόρησης. Πληροφόρηση είναι η γνώση που κατέχουν άνθρωποι ειδικοί σε διάφορους τομείς. Άρα σκοπός του δημοσιογράφου είναι να συζητά με τους ειδικούς, να συλλέγει τις γνώσεις τους, να τις καταγράφει, να τις μεταφέρει στο κοινό και να τις μετατρέπει σε κοινωνική πληροφόρηση και ενημέρωση.
Ο δημοσιογράφος στην προσπάθειά του να επιδείξει σκληρότητα στο συνομιλητή του, δεν πρέπει να γίνεται χυδαίος στην προσπάθειά του να διατυπώσει με σαφήνεια την ερώτησή του δεν πρέπει να είναι φλύαρος, να μην προσπαθεί να εντυπωσιάσει το κοινό γιατί χάνει την ουσία της συνέντευξης, ενώ αντίθετα πρέπει να είναι κατάλληλα προετοιμασμένος με τις κατάλληλες ερωτήσεις.
Να ξεχωρίζουμε τι πρέπει να προσέχουμε και τι να αποφεύγουμε, έτσι ώστε να διατηρήσουμε σε υψηλά επίπεδα τόσο την τεχνική της συνέντευξης όσο και το ήθος μας.
Η συνέντευξη είναι και δεξιοτεχνία και επάγγελμα. Τα διδάγματα και στη δημοσιογραφία προέρχονται από την καθημερινή πρακτική και από τα μεγάλα σφάλματα. Για ένα γεγονός ο αναγνώστης επιθυμεί και δικαιούται να μάθει γιατί συνέβη.
Ανεξάρτητα από το πόσο καλός μπορεί να είναι ένας δημοσιογράφος στη σύνταξη του γραπτού λόγου, όταν δεν είναι παράλληλα και αποδοτικός στις συνεντεύξεις, χάνει ένα μεγάλο μέρος από την επαγγελματική του αξία.
Εκείνος που παίρνει τη συνέντευξη βρίσκεται σε θέση ισχύος και επιρροής.
Ο σύγχρονος αναγνώστης αναζητά κάτι περισσότερο από την ανάγνωση απλών γεγονότων. Θέλει να ξέρει γιατί συνέβη ένα γεγονός, τι συναίσθημα προκάλεσε, ακόμα και πώς θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί.
Από την άλλη πλευρά οι εκδότες ζητούν δημοσιογράφους που να γνωρίζουν κάτι περισσότερο από την τεχνική της καλής συνέντευξης, να ξέρουν πώς να ωθούν τους συνομιλητές τους ως την πιο καθοριστική λεπτομέρεια, την πιο ακραία δήλωση.
Οι αναγνώστες δείχνουν την προτίμησή τους στην περιγραφή πραγματικών περιστατικών και όχι μυθοπλασιών.
Συνέντευξη σημαίνει και ταξίδια, συναντήσεις με ανθρώπους διαφορετικών χαρακτήρων και αν θέλετε ικανοποίηση περιέργειας. Η συνέντευξη είναι η συνάντηση με το αναπάντεχο.
Σύμφωνα με την Γκλόρια Στάινεμ «είναι το μοναδικό γεγονός που ικανοποιεί τις τρεις απαιτήσεις του επαγγελματισμού:
· Όταν ασχολούμαι μ΄ αυτό δεν αισθάνομαι ότι μπορούσα να κάνω κάτι άλλο καλύτερο.
· Μου δημιουργεί την αίσθηση της πληρότητας και μερικές φορές υπερηφάνειας.
· Με γεμίζει με αίσθημα ευθύνης.

· Κανένας πολυλογάς δημοσιογράφος δεν κατάφερε ποτέ να πάρει μια αξιοπρεπή συνέντευξη.
· Η δουλειά του δημοσιογράφου είναι να συλλέξει πληροφορίες με τη συνέντευξη και όχι να επιδείξει τις ικανότητές του.
· Δεν ρωτάμε «ποιος είναι ο χαρακτήρας του γιου σας» αλλά «ποιες αρχές διδάξατε στα παιδιά σας».
· Ποια είναι τα χόμπι σου; Καλύτερα να ρωτήσουμε πώς περνάς την ώρα σου όταν δεν είσαι στη δουλειά.
· Ένα παιδί δεν είναι σε θέση να πει ότι απορρίπτω την εξουσιαστική προσωπικότητα αλλά αν ερωτηθεί ποιους δασκάλους προτιμά και ποιους απορρίπτει τότε θα μπορέσει να απαντήσει.
· Πολλές γυναίκες δημοσιογράφοι διαπιστώνουν στη πράξη ότι προκειμένου να κάνουν τη δουλειά τους, πρέπει να συμπεριφέρονται σαν κυρίες, να φαίνονται σαν κορίτσια, να σκέπτονται σαν άντρες και να δουλεύουν σαν σκυλιά».

Η Οριάνα Φαλάτσι θεωρεί το γυναικείο φύλο πλεονέκτημα για την άσκηση της δημοσιογραφίας «εφόσον δεν χρησιμοποιήσεις το φύλο σου και δε συμπεριφέρεσαι σαν κοριτσάκι». Βολτέρος: Ένας άνθρωπος κρίνεται από τις ερωτήσεις του και όχι από τις απαντήσεις του.
Νόμος φθίνουσας απόδοσης: όσο μεγαλύτερη είναι η ερώτηση τόσο μικρότερη είναι η απάντηση.
Ο δημοσιογράφος δεν πρέπει να παρασύρεται από τις προσωπικές του επιλογές.
Οι βασικοί κανόνες της συνέντευξης
1. Να γνωρίζουμε πολύ καλά το θέμα.
2. Να ξέρουμε τι ακριβώς ζητάμε να βγάλουμε από τη συνέντευξη (προς τα που «πάω» την συνέντευξη).
3. Να συγκεντρώσουμε όσες περισσότερες πληροφορίες μπορούμε για το συνομιλητή μας.
4. Να πλησιάζουμε με αυτοπεποίθηση τον συνομιλητή μας.
5. Να έχουμε σημειωμένες τις κυριότερες ερωτήσεις.
6. Να είμαστε συγκεκριμένοι και σύντομοι.
7. Να κάνουμε χιούμορ, με σκοπό να δημιουργήσουμε φιλική ατμόσφαιρα.
8. Να θυμόμαστε τις απαντήσεις, χωρίς να κρατάμε σημειώσεις.
9. Να ηχογραφούμε (κασετοφωνάκι) τη συνέντευξη.
10. να ψάχνουμε συνεχώς για εντυπωσιακή αρχή, η οποία θα πρέπει να είναι το επιπλέον κίνητρο για τον αναγνώστη ή τον ακροατή ή τον τηλεθεατή.
11. Να χρησιμοποίησε αποσπάσματα εντός εισαγωγικών.
12. Να «δίνουμε» τα φυσικά χαρακτηριστικά του συνομιλητή μας.
13. Να σέβεται ο δημοσιογράφος την προσωπικότητα και τις απόψεις του συνομιλητή.
14. Να τηρούνται τα προσυμφωνηθέντα.
15. Να αποδίδεται πιστά η συζήτηση με τον συνεντευξιαζόμενο.

Τα είδη της συνέντευξης
Οι συνεντεύξεις αποτελούν μέρος, σχεδόν, όλων των ρεπορτάζ. Οι ειδήσεις ονομάζονται συνεντεύξεις, όταν το βασικό νόημά τους προέρχεται από το «τι» και το «ποιος» το είπε. Οι συνεντεύξεις είναι συνήθως τριών ειδών:
α. Ειδησεογραφικές
β. Ομαδικές συνεντεύξεις
γ. Συνεντεύξεις προσωπικότητας.

Η επιλογή του προσώπου ή των προσώπων γίνεται αναλόγως των τριών ειδών.
α. Στις ειδησεογραφικές συνεντεύξεις, επιλέγεται ένα άτομο του οποίου οι απόψεις για το τρέχον γεγονός ή οι εξηγήσεις του μπορεί να θεωρηθούν ως αξίες και να έχουν απήχηση. Π.χ. ένας ειδικός «σεισμολόγος» περιγράφει ένα σεισμό και εξηγεί επιστημονικά τη διαδικασία της σεισμικής δραστηριότητας.
β. Στις ομαδικές συνεντεύξεις, είμαστε υποχρεωμένοι να προσέξουμε να μην ειπωθούν περισσότερα από όσα είναι αναγκαία. Γι΄ αυτό πρέπει να επιλέγονται άτομα ικανά να αναπτύξουν γρήγορα και με σαφήνεια τις απόψεις τους, καθώς και να δημιουργούν μια παιδευτική - διαλεκτική, αλλά και ψυχολογική ατμόσφαιρα.
γ. Στις συνεντεύξεις προσωπικότητας (πορτραίτα) τα υποκείμενα είναι επιλεγμένα - επιφανείς, ή sui generis (ιδιόρρυθμοι) άνθρωποι - και έχουν στόχο να εμφανίσουν τις προσωπικές συνήθειες και την ιδιοσυγκρασία τους, μέσα από δικά τους λόγια.
Η επιλογή του συνεντευξιαζόμενου
Η επιλογή των συνομιλητών μας γίνεται σύμφωνα με:
· το θέμα που απασχολεί την επικαιρότητα
· τις απόψεις που πιστεύουμε ότι θα εκφράσουν
· το κοινό στο οποίο απευθυνόμαστε. Ειδικά στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση (κυρίως γι’ αυτήν) μεγάλη σημασία, έχει κι η ικανότητα του προσκεκλημένου να «επικοινωνεί» με τους ακροατές / τηλεθεατές.

Η επικαιρότητα είναι κυρίαρχο ζήτημα. Ο πρωταγωνιστής της ημέρας ενδιαφέρει ευρύτατο κοινό, είτε είναι η Μις Κόσμος είτε κατηγορούμενος για ανθρωποκτονία.
Οι απόψεις του ειδικά, αν είναι αμφιλεγόμενες και προκαλέσουν αντιδράσεις ενδιαφέρουν επίσης, ακόμη κι αν τις αντιπαραθέσουμε με άλλες που τον αντικρούουν.
Το κοινό συνυπολογίζεται, ώστε να μην υπάρχει μεγάλη ποιοτική διαφορά μεταξύ προσκεκλημένου και αναγνωστών ή ακροατών ή τηλεθεατών. Όσο, κι αν εκλαϊκευτούν με επιτυχία οι απόψεις ενός πυρηνικού επιστήμονα για τα πειράματα της σύντηξης, ένα μικρό μέρος του κοινού θα δείξει αληθινό ενδιαφέρον ώστε να παρακολουθήσει μια μακροσκελή συνέντευξη.
Χρειάζεται προσοχή στην επιλογή ατόμων με «επικοινωνιακή» ευκολία. Συνήθως, καλούνται να μιλήσουν επί παντός επιστητού, χωρίς να προσφέρουν ουσιαστικές υπηρεσίες στην ενημέρωση (οι συνήθεις προσκεκλημένοι εκπομπών γνωστοί και ως «μαϊντανοί».)
Τα όρια του δημοσιογράφου την ώρα της συνέντευξης.
Ο δημοσιογράφος, την ώρα της συνέντευξης, εκπροσωπεί την κοινή γνώμη για λογαριασμό (και προς ενημέρωση) της οποίας, υποβάλλει τις ερωτήσεις του. Δικαιούται, να έχει συμπάθειες ή αντιπάθειες, απέναντι στους συνομιλητές του, αλλά δεν δικαιούται να τις δείχνει είτε άμεσα είτε έμμεσα.
Η συνέντευξη δεν είναι ανάκριση. Ο δημοσιογράφος δεν είναι εισαγγελέας. Η ειρωνεία, η αλαζονεία, η υπερβολική οικειότητα, η επιμονή σε ερωτήσεις, που ο συνομιλητής, φανερά, αποφεύγει ν’ απαντήσει κάνουν κακή εντύπωση στο κοινό.
Σκοπός του δημοσιογράφου, είναι να πληροφορηθεί και να πληροφορήσει, έστω κι αν ο καλεσμένος δεν είναι διατεθειμένος να δώσει τίποτε περισσότερο από «το μήνυμά του» ή «τη δική του αλήθεια».
Από πλευράς τακτικής, καλύτερο είναι να αρχίζουμε τη συνέντευξη με ήπιες ερωτήσεις και σταδιακά να φτάνουμε στις δύσκολες, ώστε να μη πάρει ο προσκεκλημένος από την αρχή αμυντική στάση.
Οι «καυτές ερωτήσεις» είναι απολύτως θεμιτές, οι εμπαθείς όχι. Η δημοσιογραφική μαιευτική μέθοδος είναι απολύτως επιθυμητή, η κακότητα όχι.
Σε απ’ ευθείας μεταδόσεις συνεντεύξεων, ο δημοσιογράφος οφείλει να επεμβαίνει, όταν ο συνομιλητής του πλατειάζει. Η διακοπή όμως, πρέπει να γίνεται ευγενικά και πάντα με κάποια αφορμή, π.χ. για μια διευκρινιστική ερώτηση, για μια παρατήρηση επί των λεγομένων κ.ο.κ.
Επίσης, ο δημοσιογράφος οφείλει να μην παραβεί τα όρια του θέματος, εφόσον έχει προηγηθεί συνεννόηση με τον συνεντευξιαζόμενο, και να υποβάλλει ο ίδιος ερωτήματα ή να του επιβάλλει τι θα ρωτήσει.
Ορισμός συνέντευξης:
· Η αναζήτηση της αλήθειας
· Η επαφή του κοινού με πρόσωπα της επικαιρότητας από τα οποία θα ήθελε απαντήσεις σε απορίες και ερωτήματά του
· Το αποτέλεσμα της επιθυμίας του κοινού να πληροφορηθεί, δια του δημοσιογράφου, την αλήθεια σε ερωτήματα που θα ήθελε να υποβάλει σε πρόσωπα της επικαιρότητας
· Η δια του δημοσιογράφου υποβολή ερωτήσεων του κοινού, σε ένα πρόσωπο της επικαιρότητας ή σε ένα πρόσωπο που δημιουργεί επικαιρότητα (news maker), με στόχο να αποκαλυφθεί η αλήθεια.

Όταν παίρνεις μια συνέντευξη να μην πιστεύεις τι λέει ο καθένας. Προσπάθησε να βρεις τι θέλει να πει μ΄ αυτά που λέει ή κυρίως αυτό που σκέπτεται ή αυτό που θέλει να κρύψει και δεν σου λέει.
Οι ειδήσεις ονομάζονται συνεντεύξεις, όταν το βασικό νόημά τους προέρχεται από το «τι» και το «ποιος» το είπε. Οι συνεντεύξεις είναι συνήθως τριών ειδών:
α. Ειδησεογραφικές
β. Ομαδικές συνεντεύξεις
γ. Συνεντεύξεις προσωπικότητας.
Μία άλλη ομαδοποίηση αφορά στο διαχωρισμό των συνεντεύξεων ανά κατηγορία και πιο συγκεκριμένα ανάλογα με το χώρο στον οποίο ο δημοσιογράφος παίρνει τη συνέντευξη. Έτσι λοιπόν έχουμε τη συνέντευξη:
· Στο δρόμο (πχ. διαδηλωτές)
· Στο σπίτι του ερωτώμενου
· Στο γραφείο του
· Στον χώρο εργασίας του ή επιλογής του
· Περιπέτειας, όπου οι δημοσιογράφοι κάτω από δύσκολες και πολλές φορές επικίνδυνες συνθήκες παίρνουν συνεντεύξεις.
·
Τύπου
· Ερωτηματολογίου όπου οι ερωτήσεις υποβάλλουν τα ερωτήματά τους και άλλη στιγμή λαμβάνουν γραπτά τις απαντήσεις
Η μορφή της συνέντευξης είναι συνήθως όμοια με τον τρόπο ομιλίας, δηλαδή ανάπτυξης ενός θέματος: Περιληπτική εισαγωγή, γραμμένη με αμεσότητα, ανάπτυξη των επιμέρους θεμάτων ανάλογα με τη σημασία τους, εναλλαγή στη χρήση άμεσων και έμμεσων αναφορών.
Η άμεση αναφορά πρέπει να γίνεται για σημαντικά θέματα ή για μια δυναμική αναφορά ή για να αξιοποιήσουμε τον τρόπο ομιλίας του ερωτώμενου. Η έμμεση αναφορά γίνεται για θέματα λιγότερα σημαντικά, για τα οποία είναι αρκετή η περιληπτική αναφορά.
Να θυμάστε πως κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να σας δώσει συνέντευξη και γενικά να μην εμπιστεύεστε τα άτομα που σας παρακαλούν να σας δώσουν συνέντευξη. Μπορεί να θέλουν να σας χρησιμοποιήσουν για να «πουλήσουν» κάτι.
Η συνέντευξη:
· δεν είναι -σχεδόν- ποτέ ένα τυχαίο γεγονός.
· προϋποθέτει επίγνωση του διαθέσιμου χρόνου του ερωτώμενου
· προϋποθέτει γνώση του αντικειμένου
Άλλη κατηγορία συνεντεύξεων:
· περιορίζονται στην αναζήτηση συγκεκριμένης είδησης, πληροφορίας
· αυτόνομες που επικεντρώνονται σε ένα θέμα με συγκεκριμένο στόχο, από την πλευρά του δημοσιογράφου
· οι ονομαζόμενες εφ΄ όλης της ύλης
Να μην αποδεχόμαστε:
· διαπραγμάτευση των ερωτήσεων, τη σειρά τους, το στίγμα τους. Είναι θεμιτό να δεχτούμε τον περιορισμό της συνέντευξης σε μια κατηγορία θεμάτων.
· τον έλεγχο του προς δημοσίευση κειμένου. Η συνεργασία με τον ερωτηθέντα επιτρέπεται όχι όμως να οδηγεί σε λογοκριτικούς ελέγχους.
Να μην εμφανίζουμε ως συνέντευξη κάτι που προέρχεται από πρες κόνφερανς, από υποκλοπή, από το γεγονός ότι ο συνομιλητής μας δεν γνώριζε ότι αυτά που είπε θα δημοσιοποιούνταν.
Με εξαίρεση τις απ΄ ευθείας ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές συνεντεύξεις, η σωστή δουλειά απαιτεί πολύ κόπο ώστε το τελικό προϊόν να είναι απόλυτα πιστό με όσα είπε ο ερωτηθείς αλλά και δεμένο, σφιχτό, δομημένο και απαλλαγμένο από όσα δεν έχουν ενδιαφέρον ή αποτελούν επανάληψη.
Η υποβολή ερωτήσεων είναι πολύ δύσκολη υπόθεση. Πρόκειται για μια από τις πολυπλοκότερες πτυχές της δημοσιογραφίας. Για να αποκτηθεί και να καλλιεργηθεί αυτή η ικανότητα πρέπει να γίνουν απολύτως κατανοητά δύο πράγματα:
1. Ο σκοπός της κάθε ερώτησης – γιατί κάνω αυτή την ερώτηση, ποιο θα είναι το αποτέλεσμα
2. Τα στοιχεία υποβολής της κάθε ερώτησης

 

 

 

 

 

 

 



Γλωσσάρι δημοσιογραφίας
Σχόλιο και είδηση - διαχωρισμός
Είδη και κατηγορίες εφημερίδων
Είδη και κατηγορίες ρεπορτάζ
Η τέχνη της πειθούς
Τηλεοπτική παραγωγή
Διαφήμιση
Προπαγάνδα
Εισαγωγικές σημειώσεις - οικονομικό ρεπορτάζ
Αγαθά και εργασία
Προϋπολογισμός
Το κέρδος σκοπός των επιχειρήσεων
Το χρήμα και το τραπεζικό σύστημα
Created by Hellas Internet