Home > ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΕΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ > Ελγίνεια μάρμαρα - 04.07.1986


ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ - 04.07.1986


Η αρπαγή των μαρμάρων της Ακρόπολης στην Αθήνα, που από τον άρπαγα Έλγιν πήραν την ονομασία Ελγίνεια μάρμαρα, είναι εθνικό πρόβλημα, το οποίο συγκινεί κάθε Ελληνική ψυχή. Και ο αγώνας για την επιστροφή τους είναι κάτι που συνεγείρει και ενώνει τους Έλληνες, έξω από οποιεσδήποτε διαφορές τους.

Έτσι και ο συναγερμός τον οποίο σήμανε η υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη, για να επιστραφούν τα Ελγίνεια μάρμαρα, βρήκε την ομόθυμη ανταπόκριση, δικαίωση και συστράτευση όλων των Ελλήνων.

Ιδιαίτερα όμως σήμερα, σαν αποκορύφωμα των ενεργειών που έγιναν ως τώρα, έρχεται το ιστορικό ψήφισμα, που υπόγραψαν τα πνευματικά και καλλιτεχνικά σωματεία της χώρας και το παρέδωσαν, για την αξιοποίηση και διεθνή προβολή του, στην υπουργό Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη.

Το ψήφισμα αυτό υπογράφουν οι εκπρόσωποι των σωματείων αυτών μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών, η Στέγη Καλών Τεχνών και Γραμμάτων, το Καλλιτεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος, το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών, ο Πανελλήνιος Μουσικός Σύλλογος, η Εταιρία Θεατρικών Συγγραφέων, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων, το Εθνικό Κέντρο Ερευνών, η Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδος, η Ένωση Ελλήνων Μουσουργών, η Ένωση Γλυπτών, ο Σύνδεσμος Εκδοτών και άλλα ακόμη.

Το ψήφισμα αυτό, στο εισηγητικό του σημείωμα, αναφέρει ανάμεσα και τα εξής:

«Τα μάρμαρα του Παρθενώνα βρίσκονται στο Λονδίνο, στο Βρετανικό Μουσείο, “προς φύλαξη”, όπως επίσημα έχει δηλωθεί. Σήμερα νομίζουμε πως είναι πια καιρός να επιστρέψουν στη χώρα μας στο χώρο, που τα γέννησε, γιατί είναι παγκόσμια αναγνωρισμένο πως η Ελλάδα μπορεί να διαφυλάξει τους καλλιτεχνικούς της θησαυρούς. Άλλωστε έργα τέχνης σαν κι αυτά που ανήκουν σ΄ όλη την ανθρωπότητα, δεν είναι νοητό να διαμελίζονται και να διασκορπίζονται και είναι αυτονόητο ότι πρέπει να συμπληρώνουν το μνημείο και το τοπίο που τα ενέπνευσε».

Σε άλλο σημείο αναφέρονται τα εξής στο ιστορικό ψήφισμα του Ελληνικού πνευματικού και καλλιτεχνικού κόσμου:

«Το Αττικό τοπίο και το φως του, ο Παρθενώνας και το Ερεχθείο, ο ίδιος ο βράχος της Ακρόπολης, επιβάλανε το ρυθμό, την αρμονία, την γλυπτική τελειότητα αυτών των μορφών. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, να λειτουργήσουν έστω και στο τελειότερο μουσείο του κόσμου;»

Και καταλήγει το ψήφισμα:

«Εκφράζοντας ένα πανελλήνιο πόθο αλλά και δικαίωμα, εμείς οι πνευματικοί και καλλιτεχνικοί φορείς απευθύνουμε αυτό το ψήφισμα σε όλους τους Λαούς και κληρονόμους της Αρχαίας Ελλάδος, βέβαιοι πως θα τους βρει θερμούς υποστηρικτές της έκκλησής μας και πως το πρόβλημα της επιστροφής των μαρμάρων του Παρθενώνα θα οδηγηθεί στην οριστική του λύση».

Έτσι τελειώνει το ψήφισμα αυτό. Δεν θεωρούμε όμως άσκοπο, με λίγα λόγια, να αναφερθούμε στην ιστορία. Θυμίζουμε, λοιπόν, ότι στα τέλη του 1684 ο Παρθενώνας έπαθε μεγάλη καταστροφή. Οι Ενετοί ανατίναξαν τις αποθήκες πυρομαχικών, που διατηρούσαν οι Τούρκοι στον Παρθενώνα και τα Προπύλαια. Τότε ερημώθηκε ολότελα η Αθήνα. Έντρομοι οι κάτοικοι σκορπίστηκαν στα γύρω νησιά και την Πελοπόννησο. Ξαναγύρισαν στις εστίες τους μόνο μετά έξι χρόνια. Σ΄ αυτή την τραγική στιγμή βρήκαν την ευκαιρία Άγγλοι λόρδοι να έρθουν στην Ελλάδα για να θαυμάσουν δήθεν το “αρχαίο κάλος”. Κι ότι απέμεινε από την καταστροφή στην Ακρόπολη και σε άλλους αρχαιολογικούς χώρους λεηλατήθηκε άγρια από τους διάφορους περιηγητές, αλλά στην ουσία αρχαιοκάπηλους.

Ένας από αυτούς ήταν και ο διαβόητος Άγγλος Έλγιν, που έκλεψε, με την ανοχή και τις ευλογίες των Τούρκων, τα περίφημα μάρμαρα, που ως γνωστόν κοσμούν το Βρετανικό μουσείο. Οι Άγγλοι, με διάφορα προσχήματα αρνούνται να τα επιστρέψουν, παρά το διαβήματα της Ελληνικής Κυβέρνησης.

Και ενώ είναι γεγονός, ότι τα Ελγίνεια μάρμαρα θα καταστραφούν διαποτιζόμενα από την ομίχλη του Λονδίνου, δεν τα επιστρέφουν στον καταγάλανο ουρανό της Αθήνας, παραβιάζοντας κάθε αρχή, μορφή και έννοια δικαίου.

Το 1941, στην περίοδο του πολέμου, το Φόρεϊν Όφις δήλωνε ότι ήταν ηθική υποχρέωση για τους Άγγλους να επιστραφούν τα μάρμαρα του Παρθενώνα στην Ελλάδα. Σήμερα αρνούνται την επιστροφή με νομικά επιχειρήματα, που δεν πείθουν ούτε τους ίδιους τους Άγγλους. Γι΄ αυτό στο Λονδίνο έχει ιδρυθεί Βρετανική Επιτροπή για την αποκατάσταση των μαρμάρων του Παρθενώνα, που πρόεδρός της είναι ο καθηγητής Ρόμπερτ Μπράουνινγκ.

Ο καθηγητής Μπράουνινγκ σε συνέντευξή του το 1984 κατάγγειλε:

«Η άρνηση της Βρετανικής Κυβέρνησης δεν αποτελεί το τέλος αλλά μόνο την αρχή της Ιστορίας. Δεν προκάλεσε έκπληξη αλλά απογοήτευση η αδύνατη επιχειρηματολογία της Βρετανικής Κυβέρνησης, που επικαλέστηκε νόμο, όταν ο λόρδος Έλγιν δεν είχε νομική εξουσιοδότηση για την πρωτοβουλία του. Το 1941 το Φόρεϊν Όφις είχε κρατήσει διαφορετική στάση, υποστηρίζοντας, ότι ήταν ηθική υποχρέωση να επιστραφούν τα μάρμαρα του Παρθενώνα στην Ελλάδα. Αλλά αν τότε υπήρχαν ηθικές επιταγές, γιατί άραγε δεν υπάρχουν και τώρα; Η απάντηση είναι ότι τότε η Αγγλία χρειαζόταν την Ελλάδα, ενώ, τώρα, νομίζει, ότι δεν την χρειάζεται».

Αυτά, μεταξύ άλλων, κατάγγειλε ο καθηγητής Μπράουνινγκ. Όμως και ο φιλελεύθερος Άγγλος βουλευτής Ντήιβιντ Όλτον με μήνυμά του προς την επιτροπή τόνιζε:

«Η άρνηση της Αγγλικής Κυβέρνησης για την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα, επειδή δεν προβλέπεται από την νομοθεσία, αποτελεί υπεκφυγή και όχι απάντηση. Εγώ και οι φιλελεύθεροι συνάδελφοί μου, που υποστηρίζουμε την επιστροφή, θα συνεχίσουμε τις προσπάθειες μας για να εισακουστεί το ηθικό και νομικά δίκαιο αίτημα της Ελληνικής Κυβέρνησης».

Καυστικός ο Άγγλος βουλευτής για το έγκλημα που διέπραξαν οι συμπατριώτες του, εδώ και τόσα χρόνια. Και είναι φυσικό, και δεν είναι δυνατόν να αφήσει αδιάφορους όλους τους Έλληνες και ειδικά εκείνους που ζουν στην Αθήνα. Γιατί η ιστορία και η ζωή της πρωτεύουσας είναι άρρηκτα δεμένη με τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.

Τα Ελγίνεια μάρμαρα είναι εκείνα που ενέπνευσαν τον λογοτέχνη Χρήστο Σκανδάλη και μας έδωσε το υπέροχο βιβλίο του με τον τίτλο “Η μαρμαρένια κόρη κλαίει”. Πριν, όμως, σταθούμε αναλυτικά στο βιβλίο είναι χρήσιμο να πούμε δυο λόγια για τον συγγραφέα του. Γεννήθηκε στο Κρυφοβό των Ιωαννίνων το 1930. Σπούδασε δάσκαλος και μετεκπαιδεύτηκε στην Ειδική Αγωγή, ως δάσκαλος και σχολικός σύμβουλος.

Εκπληκτική σε ποιότητα, αλλά και ποσότητα, η πνευματική του συγκομιδή. Τακτικός συνεργάτης στα δύο περιοδικά της «Ηπειρωτικής Εστίας» και του “Ελεύθερου Πνεύματος”. Επτά λαογραφικές συλλογές είναι μόνο τα λαογραφικά του που έχουν δημοσιευτεί μέσα σε οκτώ χρόνια, από το 1976 έως το 1984. Το βιβλίο του με τίτλο «Τα καθυστερημένα άτομα στην Ελληνική Κοινωνία» είναι ιδιαίτερα αξιόλογη μελέτη, κοινωνιολογική και παιδαγωγική, που απλώνεται σε έρευνα από τους μυθικούς χρόνους μέχρι σήμερα. Επίσης ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ιστορικό δράμα «Σκυλόσοφος», το οποίο είναι αφιερωμένο στη μεγάλη αυτή μορφή του Ελληνισμού στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Ωστόσο το θέμα μας είναι τα Ελγίνεια μάρμαρα και το βιβλίο που έγραψε ο Ηπειρώτης λογοτέχνης Χρήστος Σκανδάλης. Το βιβλίο ανήκει στην κατηγορία των ιστορικών μυθιστορημάτων. Συγκινητική η αφιέρωση του συγγραφέα: «Στους αγώνες για την επιστροφή των Ελγινείων μαρμάρων». Μ΄ ένα πολύ σύντομο αλλά κατατοπιστικό σημείωμά του, μας ενημερώνει για το βιβλίο:

«Τούτη η μυθιστορία, που άθελά της γίνεται και το χρονικό της αρπαγής των μαρμάρων του Παρθενώνα από το λόρδο Έλγιν, δίνει μ΄ ένα τρόπο πολύ ζωντανό, παραστατικό και συγκινητικό, την ιστορία των Ελγινείων μαρμάρων».

Από τη μια αγωνία, ελπίδες, πίκρες, χαρές ενός αγοριού. Και από την άλλη, ο «θρήνος» για τις μαρμαρένιες κόρες του κάστρου, τις Καρυάτιδες, για την αδελφή τους που αρπάχτηκε από τη «Φραγκιά».Έτσι ο συγγραφέας, μας δίνει μια πρώτη γεύση για το βιβλίο του, το οποίο βραβεύτηκε από τη «Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά». Απόδειξη της αξίας του είναι οι υπογράφοντες τη βράβευση και ποιο είναι το σκεπτικό τους. Τατιάνα Σταύρου, Γεωργία Ταρσούλη, Μελισάνθη, Ιωάννα Αναγνώστου - Μπουκουβάλα, Αντιγόνη Βρυώνη - Χατζηθεοδώρου, Έφη Αιλιανού.

Στο σκεπτικό της βράβευσης αναφέρονται και τούτα:

«Είναι αφάνταστη η δραματικότητα και η συγκίνηση που υπάρχει μέσα στην υπόθεση, την οποία για συντομία ονομάζουμε “Τα μάρμαρα του Παρθενώνα”. Η διαδικασία της αποκόλλησής τους, οι ζημιές, οι άνθρωποι, τα ονόματα, η ατμόσφαιρα και η εποχή, ζωντανεύουν και κινούνται στις σελίδες της μυθιστορίας που μας δίνει ο κ. Σκανδάλης. Του χρωστούμε χάρητας, όχι μόνο γιατί μας μαθαίνει άγνωστες λεπτομέρειες και περιστατικά που έχει καλύψει ο χρόνος. Ταυτόχρονα ο συγγραφέας δεν παραλείπει τη ζωή της μικρής κοινωνίας τότε, καθώς και τα παθήματα και τις λαχτάρες της. Η επιτροπή βραβείων συγχαίρει τον κ. Σκανδάλη για την δίκαιη επιτυχία του».

Στα γραπτά του ο συγγραφέας, χρησιμοποιεί γλώσσα απλή και κατανοητή. Δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει με λεξιθηρικές ακροβασίες ή λεκτικά εγκεφαλικά κατασκευάσματα. Δεν του χρειάζονται. Γιατί είναι τόσο πειστικός στην αφήγησή του. Μια αφήγηση που μαγνητίζει. Καρφώνει τον αναγνώστη και του κόβει την ανάσα. Συγκινεί. Προκαλεί πόνο κι αγανάκτηση. Μίσος κι ανατριχίλα. Η σκηνή με το ασβεστοκάμινο δονεί κάθε Ελληνική ψυχή. Οι αρχαιολογικοί μας θησαυροί χρησιμοποιούνταν στα ασβεστοκάμινα των Τούρκων. Γίνονταν ασβέστης για να χτίζονται τούρκικα σπίτια. Κάθε λογής μάρμαρα, θησαυροί του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού ήταν το υλικό για οικοδομές. Είτε σαν ασβέστης, είτε σαν πέτρες των κτισμάτων. Κι όσα γλίτωναν από τον ασβέστη και την οικοδομή τα΄ άρπαζαν οι δήθεν πολιτισμένοι ληστές, σαν τα συνεργεία του Έλγιν, και τα έστελναν στην πολιτισμένη Ευρώπη. Έτσι με φτηνή δωροδοκία των Τούρκων αγάδων από τους Ευρωπαίους άρπαγες φεύγουν για έξω κατά μάζες τα κιβώτια με τους λεηλατημένους αρχαιολογικούς ανεπανάληπτους θησαυρούς.

Γράφει σ΄ ένα σημείο ο Σκανδάλης:

«Όταν χτίζονταν το μικρό κάστρο στα χρόνια του Χασεκή, κάπνιζαν εδώ γύρω και δέκα ασβεσταρίες. Δεν άφηναν πέτρα και πετρούλα. Κομμάτιζαν κολώνες, πελεκημένες μαρμαρόπλακες. Δούλευε το λοστάρι κι η βαριά μερόνυχτα. Οθωμανοί και Χριστιανοί δεν κοίταζαν τα λιθάρια, αν ήταν αρχαία ή βράχια. Έπρεπε να βρούνε πράμα. Ειδαλλιώς ο Χασεκής τους έβαζε να χαλάνε τα σπίτια τους, για να ρίξουν τις πέτρες στ΄ ασβεστοκάμινα».


Το 1801 κατορθώνει ο Έλγιν και αποσπά από τους Τούρκους φιρμάνι που του έδινε τη δυνατότητα «να πάρουν οποιαδήποτε πέτρα με επιγραφή ή όχι». Το φιρμάνι αυτό διαβιβάστηκε στο σπίτι του Βρετανού πρόξενου στην Αθήνα, όπου είχαν συγκεντρωθεί οι Τουρκικές αρχές της Πόλης, οι δημογέροντες και ο δεσπότης της Αθήνας Γρηγόριος. Περιγράφοντας τη σκηνή, ο Σκανδάλης, αναφέρει και τούτα:

«Οι δραγουμάνοι μετάφρασαν κατά λέξη και οι αγάδες και οι άλλοι Οθωμανοί βγάλανε τα τσιμπούκια από το στόμα και γνέψανε ότι νοήσανε τι θέλανε να πούνε, τα λόγια του φιρμανιού. Κι ο δεσπότης Γρηγόριος, χωρίς να ερωτηθεί, βεβαιώνει τον Χούντ, ότι θα του είναι βοηθός σε ότι περνάει από το χέρι του.

Αμέσως αναγγέλλει, ο απεσταλμένος του Έλγιν, την επιθυμία του λόρδου να βοηθήσει οικονομικά την επισκοπή. Σηκώνεται όρθιος ο δεσπότης και πασίχαρος δηλώνει στους ξένους ότι όλες οι μονές και οι ναοί της Επισκοπής του είναι στη διάθεσή τους. Να διαλέξουν και να πάρουν ότι τους αρέσει από τα αρχαία κειμήλια».

Εδώ δεν χρειάζεται να σχολιάσουμε την περικοπή αυτή από το βιβλίο του Σκανδάλη. Ματώνει η καρδιά των Ελλήνων Χριστιανών όταν αναλογίζονται, ότι συνεργός στη λεηλασία των μαρμάρων από τον Έλγιν ήταν και ο τότε δεσπότης της Αθήνας Γρηγόριος!!!

Κάποτε φτάνει στην Αθήνα ο λόρδος Έλγιν με τη Λαίδη του για να εποπτεύσει τη συγκομιδή και να ελέγξει τα συνεργεία του. Διαβάζουμε το σχετικό απόσπασμα, από το βιβλίο του Σκανδάλη, για να θαυμάσουμε -εκτός των άλλων- και τον κυνισμό του ζεύγους Έλγιν:

«Το μεσημέρι η Λαίδη πήγε πάλι στου Λουτζιέρη να δει και να θαυμάσει τα αρχαία. Εκείνη τη στιγμή εργάτες ξεφόρτωναν ένα μεγάλο σκαλιστό μάρμαρο. Το βάζει στο μάτι αμέσως. Βρήκε πως ήταν ότι έπρεπε, για να στολίσει το τζάκι της μητέρας της. Ο Λουτζιέρης που ήταν παρών, εξηγεί ότι το μάρμαρο είναι από την
Πνύκα. Τότε και ο Έλγιν του ζητά για χατήρι της γυναίκας του, με το πρώτο φορτίο που θα φύγει για την Αγγλία, να μπει και ο ογκόλιθος αυτός, που προορίζονταν για το τζάκι της πεθεράς του Καρλότας.

Στη λιγόμηνη παραμονή του στην Αθήνα ο Έλγιν, διεύθυνε ο ίδιος τις εργασίες για το αποκόλλημα και κατέβασμα των μαρμάρων από τον Παρθενώνα. Παρών ήταν και όταν βγήκαν, από τα αετώματα του ναού, τα αγάλματα με το υπερφυσικό μέγεθος.

Για τη μεταφορά τους ως τον αποθηκευτικό χώρο, ο Έλγιν δοκίμασε κι έναν άλλο τρόπο, πιο εύκολο. Αφού τα έφερναν οι εργάτες στο ριζό του βράχου, τα έβαζαν πάνω σε κιλλίβαντα κανονιού. Τριανταδυό ναύτες κρατούσαν και έσερναν τον κιλλίβαντα στο δύσκολο δρόμο, όσο να φτάσουν στο μέρος της αποθήκευσης. Πρώτη φορά γινόταν αυτό! Οι Αθηναίοι βγαίνανε στο δρόμο να δούνε. Σαν γίγαντες που κοιμόνταν, έμοιαζαν τα ξαπλωμένα αγάλματα του Ποσειδώνα, της Αθηνάς, του Ερμή, του Κηφισσού, της Αμφιτρίτης, της Θαλάσσιας Νύμφης! Και ο Έλγιν, που το μυαλό του έκοβε πολύ, στενοχωρήθηκε. Δηλαδή με το που βγήκε ο κόσμος να δει. Έβαλε ντελάληδες ν΄ αποδιώξουν τους περίεργους. Για να μη γίνει, λέει, κανένα αναπάντεχο κακό! ΄Άλλος ήταν ο σκοπός του! Δεν έπρεπε να βλέπουν πολλά μάτια τι κάνει! Μπορούσε καμία φορά -όπως κι έγινε- να ξυπνήσει το ελληνικό φιλότιμο και η συνείδηση της φυλής και να νοήσουνε το χαλασμό που έκανε ο Θωμάς Έλγιν, στο σκλαβωμένο Γένος τους. Ο πονηρός λόρδος ήθελε να γίνονται οι δουλειές του τέλεια και χωρίς τυμπανοκρουσίες!».


Μια άλλη αξιοπρόσεκτη πτυχή μας παρουσιάζει το βιβλίο αυτό. Πολύ παραστατικά μας μεταφέρει στην εποχή του Αγγλογαλλικού ανταγωνισμού ληστείας των Ελληνικών αρχαιοτήτων. Δύο πρόσωπα έχουν συνδέσει το όνομά τους με τη ληστεία αυτή. Ο Άγγλος Έλγιν και ο Γάλλος Φωβέλ. Ανάλογα με τις κάθε φορά διπλωματικές σχέσεις της Τουρκίας με τις χώρες αυτές κυριαρχούσε και πρωταγωνιστούσε στις αρπαγές των ιερών μαρμάρων. Παραστατική και η αρπαγή της μαρμαρένιας κόρης, δηλαδή της Καρυάτιδας. Μια περιγραφή που δημιουργεί αγανάκτηση και πόνο. Ο Σκανδάλης κλείνει το βιβλίο του, με τούτα τα λόγια:

«Οι μαρμαρένιες κόρες στο κάστρο κλαίνε στ΄ αλήθεια τη συντρόφισσά τους. Θα κλαίνε όσο να την ξαναφέρουνε στον τόπο της. Να τη δούνε ολόρθη, καμαρωτή δίπλα τους. Και θα ΄κούνε το θρήνο τους. Όσοι τις πιστεύουνε…»!


Σπάνια βιβλίο έχει τέτοια επικαιρότητα όσο αυτό, με την ευκαιρία της εκστρατείας που έχει αναλάβει η υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη, για την επιστροφή των Ελγινείων μαρμάρων. Θα ήταν ευτύχημα και Εθνική προσφορά αν ήταν δυνατόν την ιστορία των μαρμάρων να την μάθαιναν όλοι οι Έλληνες και ιδιαίτερα οι νεώτερες γενεές. Εκφράζουμε την πίστη ότι αν τα υπουργεία Πολιτισμού, Παιδείας και Νέας Γενιάς γνώριζαν το βιβλίο αυτό θα έδιναν εντολή να ανατυπωθεί κατά χιλιάδες και να σκορπιστεί στα πέρατα της Γης. Να διαβαστεί όπου υπάρχουν Έλληνες. Και να μεταφραστεί στις κυριότερες γλώσσες του κόσμου. Η κλεμμένη μαρμαρένια κόρη, που κλαίει, θα αισθανόνταν τη μεγαλύτερη ανακούφιση. Θα το ΄νοιωθε σα μια παμμεγίστη πανεθνική βοήθεια.

Και κάτι σαν υστερόγραφο, Μετά από το πετυχημένο ταξίδι της στην Ευρώπη, το μήνα Ιούνιο, για την προβολή του θέματος των Ελγινείων μαρμάρων, η υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη, σημείωσε ακόμη μία σημαντική επιτυχία.

Η Φοιτητική Εταιρία της Οξφόρδης, φυτώριο που καλλιεργούνται οι μελλοντικοί ηγέτες της Αγγλίας, πέρασε ψήφισμα που ζητούσε την επιστροφή των Ελγινείων μαρμάρων στην Ελλάδα. Ο εκπρόσωπος του εργατικού κόμματος και υπεύθυνος για τα πολιτιστικά θέματα δήλωσε ότι η επόμενη εργατική κυβέρνηση θα επαναπατρίσει όλους τους ξένους αρχαιολογικούς θησαυρούς, που συγκεντρώθηκαν στην Αγγλία από τα χρόνια της αποικιοκρατίας.
 



 



Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας - 07.03.1989
Ο Γενάρης στην Ελληνική Λαογραφία - 19.01.1989
Η ίδρυση των ΕΣ ΕΣ - 13.09.1988
Αφιέρωμα στον Γιάννη Κορδάτο - 02.06.1987
Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων - 20.02.1987
Σημαδιακές Πρωτοχρονιές - 04.01.1987
Created by Hellas Internet