Home > ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΛΙΜΟΥ > Μαθητές γράφουν την ιστορία του Αλίμου


Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ
ΤΗΣ ΣΤ΄ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ 3ου ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΑΛΙΜΟΥ

Αναζητώντας ολοένα και περισσότερα στοιχεία για τον Άλιμο φτάσαμε στην ιστοσελίδα του Συλλόγου Γονέων & Κηδεμόνων του  3ου Δημοτικού Σχολείου Αλίμου. Διαπιστώσαμε πως 26 μαθητές και μαθήτριες του 2ου τμήματος της Στ΄ τάξης, της σχολικής χρονιάς 2000 – 2001, γνώρισαν τον Άλιμο μέσα από την εργασία με τίτλο «γνωρίζω τον τόπο μου μέσα από περιβαλλοντικά μονοπάτια».  Υπεύθυνη για την εργασία αυτή ήταν η δασκάλα του σχολείου κ. Ιωάννα Μικρογιαννάκη.

Αναφέρουμε με αλφαβητική σειρά όλα τα παιδιά της τάξης: Αγγελική Αδαμοπούλου, Χριστίνα Αλεξοπούλου, Άννα Αληθεινού, Βλάσης Βελλίας, Αγάπη Γαβαλάκη, Κώστας Γιαγτζόγλου, Μαραλένα Δημοπούλου, Αδάμ Καπατσώρης, Βασιλική Καργαδούρη, Παναγιώτης Κατσούλης, Χριστίνα Κονόμη, Αλέξανδρος Κουτσούκης, Ολυμπία Λαγού, Θανάσης Λιακόπουλος, Άρνολντ Μέμα, Παύλος Μπαλωμένος, Ιωάννα Μπέλεση , Γιώργος Μπέλσης, Νίκη Ντίρλη, Σοφία Παλαίστρα, Παναγιώτης Παπαϊωάννου, Νίκος Περιγιάννης, Κώστας Σταμάτης, Άννα Τσοκαρέλη, Μαρία Τσολάνη, Μαρία – Αθηνά Χανιώτη.

Σας μεταφέρουμε όλα τα κείμενα από την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εργασία. Το γεγονός πως κάποιες πληροφορίες περιέχονται και σε άλλα κείμενα, που αφορούν την ιστορία του τόπου μας, όχι μόνο δε μειώνει την αξία της εργασίας αλλά αντίθετα πιστοποιεί την πληρότητα της δουλειάς των παιδιών του 3ου Δημοτικού. Πιστεύουμε πως ιχνογραφούν την εικόνα του τόπου μας, με την αγάπη που τελικά μόνο τα παιδιά μπορούν να έχουν για τον τόπο που γεννήθηκαν και μεγαλώνουν:
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Κοντά στο σχολείο μας υπάρχει ένας λόφος που ακούγαμε όλους να τον λένε «Πανί». Αναρωτηθήκαμε τι να σημαίνει αυτή η ονομασία. Επίσης στα διάφορα μαθήματα, όταν γινόταν λόγος για την πόλη μας, διαπιστώναμε ότι δεν ξέραμε σχεδόν τίποτα για το παρελθόν της.
Είναι όμως κοινά αποδεκτό ότι η γνώση της ιστορίας γενικά πρέπει να ξεκινά από τη γνώση της ιστορίας του τόπου σου.
Βρήκαμε την ευκαιρία να το κάνουμε συμμετέχοντας σ΄ αυτό το πρόγραμμα Τοπικής Ιστορίας και Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Συνεργαστήκαμε με άλλα τρία σχολεία του Αλίμου και παρουσιάσαμε το σύνολο της εργασίας στο Δημοτικό Θέατρο Αλίμου «Κάρολος Κουν», στις 14 Μαΐου 2001.
Εδώ παρουσιάζουμε τη δική μας ενότητα. Είναι μια εργασία ομαδική. Συμμετείχαν όλα τα παιδιά, το καθένα όπως μπορούσε. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος χρησιμοποιήσαμε πολλά μέσα για να προσεγγίσουμε το θέμα, σχολικά και εξωσχολικά βιβλία, φυλλάδια διαφόρων φορέων και χάρτες. Ακούσαμε ιστορικές αναδρομές από ανθρώπους που μεγάλωσαν μαζί με τον τόπο μας. Πραγματοποιήσαμε επισκέψεις σε διάφορες τοποθεσίες του Αλίμου, κάναμε συναντήσεις με ειδικούς, τα παιδιά εκφράσθηκαν γραπτώς, το καθένα με τον δικό του τρόπο, προσεγγίζοντας αισθητικά το θέμα με ζωγραφιές.
Μεγάλη βοήθεια σ΄ αυτήν την εργασία μας πρόσφερε ο Γ. Σμαράγδης. Ήρθε στην τάξη, μίλησε στα παιδιά και μας παραχώρησε το αρχείο του. Πολλά μέρη του κειμένου καθώς και οι παλιές φωτογραφίες ανήκουν σε εκείνον.
Από το πλήθος των πληροφοριών, εμείς προσπαθήσαμε να αναπλάσουμε την καθημερινή ζωή στο Καλαμάκι από το 1830 περίπου έως ότου η πόλη άρχισε να παίρνει τη σημερινή της μορφή.
Τελειώνοντας θα ήθελα να καταθέσω την απάντηση ενός παιδιού στην ερώτησή μου «Τι μας πρόσφερε αυτή η εργασία παιδιά;». Την μεταφέρω σχεδόν αυτούσια: «Κυρία, ήξερα μόνο το σπίτι μου και το σχολείο. Τώρα, με τόσα που μάθαμε για τον Άλιμο άρχισα να αγαπώ την πόλη μου και να νοιάζομαι γι΄ αυτήν».
Αν λοιπόν η γνώση της ιστορίας του τόπου μας οδηγεί στην αγάπη και στο ενδιαφέρον για τον τόπο, τότε μάλλον πετύχαμε το στόχο.
Η δασκάλα Ιωάννα Μικρογιαννάκη
 
ΑΛΙΜΟΣ
Περιοχή της Αττικής στην ακτή του Σαρωνικού, μεταξύ  Παλαιού Φαλήρου και Ελληνικού. Καταλαμβάνει ένα μέρος του αρχαίου δήμου της Αττικής που ονομαζόταν Αλιμούς και ανήκε στη Λεοντίδα φυλή. Η Αττική στην αρχαιότητα   είχε 170 περίπου δήμους  που ήταν κατανεμημένοι σε δέκα φυλές. 
Πιστεύεται ότι η ονομασία «Αλιμούς»  προέρχεται από το θαμνώδες φυτό άλιμος που ευδοκιμεί σε παραθαλάσσια μέρη και  φυόταν στην περιοχή αυτή. Από τα ευρήματα των ανασκαφών στη χερσόνησο  του Αγίου Κοσμά (στην αρχαιότητα ήταν γνωστή ως Κωλιάς άκρα) αποδεικνύεται ότι οι πρώτοι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή αυτή  εδώ και 5.000 χρόνια και είχαν έρθει από τις Κυκλάδες. Κύρια ασχολία τους ήταν το εμπόριο του οψιδιανού, ενός σκληρού πετρώματος με το οποίο έφτιαχναν βέλη και μαχαίρια, καθώς και η αλιεία της πορφύρας  και η παραγωγή  της ομώνυμης βαφής.
Ήταν ένας από τους πρώτους και πιο θελκτικούς Δήμους της πόλεως – κράτους των Αθηνών. Ο Δημοσθένης αναφέρει ότι οι δημότες του Αλιμούντος έλαβαν μέρος σε ψηφοφορία επί των ημερών του. Ανήκαν στη Λεοντίδα φυλή, που ονομάστηκε έτσι γιατί οι Έλληνες που προέρχονταν από αυτήν ήταν γενναίοι σαν λέοντες.
Στα ιστορικά χρόνια υπήρχε στον Αλιμούντα ιερό της θεάς Δήμητρας, το Θεσμοφόριο. Λείψανά του αποκαλύφθηκαν το 1929 σ’ ένα ύψωμα κοντά στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Στην ίδια θέση βρέθηκαν και τα ερείπια μιας παλαιοχριστιανικής εκκλησίας. Τίποτε δεν σώζεται σήμερα, γιατί στη διάρκεια του  Β΄ Παγκοσμίου  Πολέμου κατασκευάστηκαν πάνω στο λόφο οχυρωματικά έργα από τους Γερμανούς, τα οποία κατέστρεψαν τα αρχαία ερείπια.
Στο Θεσμοφόριο  γινόταν μια μεγάλη γιορτή που την έλεγαν Θεσμοφόρια. Στη διάρκεια αυτής της γιορτής οι γυναίκες έκαναν θυσίες στη θεά Δήμητρα, έπιναν καλό κρασί, χόρευαν και διασκέδαζαν. Η γυναικεία αυτή γιορτή ενέπνευσε στον Αριστοφάνη την κωμωδία του «Θεσμοφοριάζουσαι».
Στον Αλιμούντα υπήρχε επίσης ιερό του  Ηρακλέους όπου τελούνταν θεατρικές παραστάσεις, καθώς και ιερό του θεού Διόνυσου. Τέλος, από τον Αλιμούντα καταγόταν ο Θουκυδίδης, ιστορικός του 5ου π.Χ. αιώνα.
Η περιοχή των Τραχώνων, που σήμερα ανήκει στον δήμο Αλίμου, στην αρχαιότητα ανήκε στο Ευώνυμον, έναν  από τους αρχαίους δήμους της Αττικής. Στην περιοχή αυτή βρέθηκαν το 1975 λείψανα αρχαίου θεάτρου, ορθογωνικού σχήματος, που χρονολογείται στα μέσα  του 4ου π.Χ. αιώνα.
ΤΟ ΚΑΛΑΜΑΚΙ ΠΡΙΝ ΓΙΝΕΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
Ψάχνοντας αυτό το «πριν» πάμε εβδομήντα χρόνια πίσω, στο Καλαμάκι, που τότε ήταν συνοικισμός της κοινότητας   Μπραχαμίου. Μετράμε στο χώρο του λιγοστές οικογένειες, που δεν ξεπερνούν τις εκατό. Είναι απλωμένες διάσπαρτα, κατά μήκος της παραλιακής λωρίδας, από το Έδεμ μέχρι τον αερολιμένα και τον Άγιο Κοσμά.  Οι Μπραχαμιώτες, τότε, δεν έδιναν και τόση σημασία στο Καλαμάκι γιατί, η γη του, δεν τους έδινε καλό και αρκετό καρπό στις σπορές τους (σιτάρι – βρώμη – κριθάρι) ή στις καλλιέργειες τους με αμπέλια. Έτσι κατέβαιναν το καλοκαίρι με τα ζώα τους για να κάνουν μπάνιο στην θάλασσα και τις άλλες εποχές για σπορά, θέρος και επέστρεφαν πάλι τρεχάλα με τα κάρα στα σπίτια τους, στο Μπραχάμι. Ήταν αδιανόητο να σκεφτούν πως τα άγονα χωράφια τους κάποια μέρα θα ήταν ανάρπαστα οικόπεδα. Αυτός είναι και ο λόγος που οι περισσότεροι τα ξεπουλούσαν, μα και δεν αντέδρασαν στην αποσκίρτηση του συνοικισμού τους και τη δημιουργία χωριστής κοινότητας. Μας έτρωγε η περιέργεια να μάθουμε πως οι Μπραχαμιώτες κατάφεραν να κατέχουν τόσες εκτάσεις, από τη Λεωφόρο Βουλιαγμένης μέχρι την παραλιακή  Λεωφόρο Ποσειδώνος. Ψάχνοντας σε παλιά συμβολαιογραφικά έγγραφα βρίσκουμε τη λέξη «Τουρκομερίδια». Αυτός είναι ο επικρατέστερος τρόπος κτήσης στον τόπο αυτό. Μετά την Επανάσταση του 1821 και το φευγιό του κατακτητή οι Αρβανίτες που ήταν εργάτες του Ιμπραήμ Μπέη (Μπραχαμ- μπέης = Μπραχάμι) κράτησαν τη γη δικαιωματικά. Πολλοί αγόρασαν τότε κομμάτια γης «μπιρ-παρά», μια δεκάρα δηλαδή από τους αποχωρούντες Τουρκαλβανούς. Επίσης ένα μεγάλο τμήμα του Καλαμακιώτικου εδάφους βρέθηκε στα χέρια των αγωνιστών του 1821 μετά την αποχώρηση των Τούρκων.
Ο Μακρυγιάννης κατείχε σημαντική εδαφική έκταση στο Καλαμάκι. Με βάση τη συμβολαιογραφική πράξη που βρέθηκε, σχεδόν τυχαία από τον Γ. Σμαράγδη, φαίνεται ο Μακρυγιάννης να αγοράζει τη γη το 1830 χωρίς να αναφέρεται από ποιους αγοράστηκε. Η έκταση αυτή προσδιορίζεται από τις σημερινές οδούς: Κονδύλη – Φιλελλήνων – Καλαμακίου. Μπορεί να χαρακτηριστεί σαν η καλύτερη θέση. Ολόκληρη αυτή η έκταση αγοράστηκε τότε αντί του ποσού των 2.750 δραχμών. Δηλαδή 15 λεπτά της δραχμής. Ας κάνετε μόνοι σας τη σύγκριση με τα σημερινά δεδομένα.
Το παραπάνω συμβόλαιο έχει σημασία και για ένα άλλο λόγο. Εκεί συναντάμε γραπτά για πρώτη φορά την ονομασία «Καλαμάκια των Αθηνών» (1830).
Μια άλλη μεγάλη έκταση, διπλανή με το Μπραχάμι, έμεινε ανέπαφη από τους καταπατητές και περιήλθε στο Υπουργείο Ναυτικών. Πουλήθηκε σε δημοπρασία και αγοράστηκε από τον Μαρίνο Γερουλάνο. Εκεί δημιουργήθηκε το «κτήμα Τράχωνες».                 
Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ
Η όλη κίνηση για την ίδρυση της κοινότητας Καλαμακίου έγινε από τον πρώτο κτηματικό σύνδεσμο εκείνης της εποχής τον «Αλιμούσιο». Πρόεδρός του ήταν ο Νικόλαος Μαλτέζος – που δικαιωματικά εκλέχτηκε και ο πρώτος πρόεδρος της κοινότητας – γραμματέας ήταν ο καθηγητής Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος.              
Με προεδρικό διάταγμα υπογεγραμμένο από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Παύλο Κουντουριώτη και τον Υπουργό Ανδρέα Ζαΐμη. Δημοσιεύτηκε στις 9 Νοεμβρίου 1927 και έγινε μονάδα αυτοδιοίκησης η «Κοινότης Καλαμακίου Νομού Αττικοβοιωτίας»       
Το 1928 εκπονήθηκε το πρώτο σχέδιο πόλης από τον μηχανικό Αντώνιο Πιζάνη. Δημιούργησε την Μεταμόρφωση στην πρώτη της μορφή και την τότε Β. Σοφίας (σημερινή Καλαμακίου) με δαπάνες του. Αργότερα ονομάστηκε οδός με το όνομα του.
ΤΟ ΠΑΡΑΛΙΑΚΟ ΚΑΛΑΜΑΚΙ
Δέκα χιλιόμετρα έξω από την Αθήνα ήταν μια παρθένα ακτή, που ξεκινούσε από το ρέμα της Πικροδάφνης (γεμάτο τότε νερό) και τελείωνε στο ακρωτήρι του Αγίου Κοσμά. Ήταν ένα κομμάτι του Σαρωνικού όλο μαγεία. Είχε άγρια ομορφιά και ήταν γεμάτο σπηλιές και βράχια. Το κλίμα του, μεσογειακό και ξηρό, όλο υγεία. Σε τέσσερα σημεία της ακτής το κύμα έστρωνε μια ψιλή χρυσή άμμο και σχημάτιζε τις αμμουδιές της πικροδάφνης, του Γεμενάκη, του Ζέφυρου και του όρμου του Αλίμου. Αυτό ήταν το παραλιακό Καλαμάκι. Το φρέσκο ψάρι και τα ποικίλα θαλασσινά πού ΄βγαζε η περιοχή ήταν αιτία να ξεφυτρώσουν τα πρώτα ταβερνάκια, φτιαγμένα από δραστήριους επαγγελματίες. Είχαν πίστη και θέληση να ριζώσουν στον τόπο, πράγμα που πέτυχαν.
Παράλληλα με αυτούς τους μερακλήδες της θάλασσας, Αθηναίοι και Πειραιώτες με περισσή οικονομική άνεση έχτισαν τις βίλες τους. Οι πιο τρανοί στην παραλία ήταν οι Λογοθετόπουλος, Παπαστράτος, τσόχας κ.α. Επίσης πέρα από τον δημόσιο δρόμο οι Τσούχλος, Κράλλης, Δρακόπουλος κ.α  Τέλος  ήρθε και η σειρά της κοινότητας να πάρει το μερτικό της από την εκμετάλλευση του ωραίου αυτού παραλιακού χώρου και δημιούργησε τρία θαλάσσια λουτρικό συγκροτήματα, της Πικροδάφνης, τα Κεντρικά και του Αλίμου. Με τη δημιουργία των τριών αυτών εγκαταστάσεων η κοινότητα βρήκε ένα σημαντικό οικονομικό πόρο. Με τα έσοδα αυτά είχε τη δυνατότητα να νοικοκυρεύει το εσωτερικό της και να δένει δουλειά στους κατοίκους της που δούλευαν για πολλά χρόνια ως λουτροκόμοι.
ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΑ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ, ΤΑΒΕΡΝΕΣ, ΚΕΝΤΡΑ
Με το πέρασμα των χρόνων οι κάτοικοι πλήθαιναν και άλλαζαν τη μορφή του Καλαμακίου μετατρέποντάς το σε επαγγελματικό χώρο. Σε κάθε μέτρο της παραλίας άνοιγε και μια ψαροταβέρνα ή εστιατόριο ξεπερνώντας σε κίνηση και το Τουρκολίμανο πράγμα που ύμνησε και ο Βασίλης Τσιτσάνης στον «Αμαξά» του: (….τράβα – τράβα καροτσέρη τράβα και στο Καλαμάκι κόψε για ουζάκι…..)                      
Τα χρόνια εκείνα που η παραλία μας ήταν σπαρμένη με ταβέρνες, τα βραχάκια σ΄όλο το μήκος της ακτής ήταν γεμάτα όστρακα, αχινοί, πεταλίδες, στρείδια. Συνηθισμένη ήταν και η εικόνα των πελατών που κάθονταν στα τραπεζάκια φορώντας το μαγιό τους. Όποτε ήθελαν βουτούσαν στη θάλασσα για 5 – 10 λεπτά και επέστρεφαν με τη σακούλα γεμάτη θαλασσινά για το μεζέ του ούζου.
Γραφικότατο και ρομαντικότατο το καλοκαιρινό βράδυ στο Καλαμάκι από το 1920 μέχρι το 1954 να ατενίζεις μια παραλία σπαρμένη στη σειρά με φωτάκια από τα κέντρα του Καλαμακίου. Είχε φτάσει μια εποχή που ξεπερνούσαν τα 50 μαγαζιά. Ας επιχειρήσουμε να θυμηθούμε μερικά από αυτά. Σαν κάτι που ήταν και δεν είναι πια.
Ο «Ποσειδών» του Γεωργίου Γκούμη. Ο ιδιοκτήτης ήταν φανατικός φιλελεύθερος και όποτε περνούσε τη τότε παραλιακή λεωφόρο ο Σοφοκλής Βενιζέλος, έστηνε με φοίνικες αψίδα θριάμβου. Γι αυτή του την «αγωνιστικότητα» όταν ήρθαν στην εξουσία οι Φιλελεύθεροι τον διόρισαν πρόεδρο της κοινότητας (1949 – 1951). Ο «Μποέμ» που προτιμούνταν από τους καλλιτέχνες της Λυρικής Σκηνής. Το «Μπαρμπούνι» της Καλλιοπάρας, όπως τό’ξερε τότε ο κόσμος. Μαζί με τον άντρα της Αντώνη θησαύρισαν εκείνη την εποχή, γιατί στο εστιατόριό τους έτρωγαν Βασιλιάδες, Πρίγκιπες, διπλωμάτες και πολιτικοί. Η Καλλιοπάρα υποδεχόταν τους πελάτες της ντυμένη νησιώτισσα βαστώντας τη ρόκα της και γνέθοντας μαλλί. Ο «Ζέφυρος», σήμερα στη θέση αυτή είναι τα λουτρά του Ε.Ο.Τ. Ακτή Αλίμου. Η «Αρζεντίνα» το φημισμένο καμπαρέ της παλιάς εποχής.
Όλα αυτά τα μαγαζιά δημιουργήθηκαν σταδιακά μέχρι το 1954. Τη χρονιά αυτή ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, τότε υπουργός Δημοσίων Έργων, κατεδάφισε τα παραλιακά για την αξιοποίηση του όλου χώρου και τη διάνοιξη – διαπλάτυνση της Λεωφόρου Βασιλέως Γεωργίου Β΄, όπως λεγόταν τότε η σημερινή Ποσειδώνος.
ΨΑΡΑΔΕΣ – ΥΠΑΙΘΡΙΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΟΜΕΝΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ
Στα τόσα εστιατόρια που υπήρχαν, κινιόταν ένα σημαντικό ανθρώπινο δυναμικό, που τα προμήθευαν οι ψαράδες και οι περιφερόμενοι πωλητές θαλασσινών και φιστικιών. Ας βρεθούμε πίσω με την φαντασία μας για να τους δούμε να παίρνουν το πανέρι στη μασχάλη να πηγαίνουν από μαγαζί σε μαγαζί και να πουλάνε τα θαλασσινά τους.                                                             
Πρώτος και αρχαιότερος ψαράς στον τόπο ήταν ο Γεώργιος Μινογιάννης. Ψάρευε στην περιοχή μας από το 1911. Από τους πρώτους με μόνιμο στέκι στη θάλασσα μπροστά από το «Μπαρμπούνι» της Καλλιοπάρας ο Θόδωρος Βατίστας. Ο Ηλίας Ανδρειόπουλος διαλαλούσε τα όστρακά του γαλλιστί «φρουί ντε λα μερ» (φρούτα της θάλασσας). Μια ξεχωριστή περίπτωση ήταν η Γεωργία Πανταζή. Παιδούλα 19 ετών, αδελφή της οικονομημένης μα τσιγκούνας Καλλιοπάρας, πουλούσε θαλασσινά για να τα βγάλει πέρα. Υπήρχαν και πολλοί ερασιτέχνες ψαράδες με μεγάλες επιτυχίες. Στην φωτογραφία βλέπουμε τον Νίκο Μαυρικάκη, μηχανικό αεροπλάνων, με τρόπαιο μια σφυρίδα 25 κιλών. Τα μαγαζιά της παραλίας περιερχότανε και οι φιστικάδες. Ήταν και αυτοί μόνιμοι κάτοικοι του τόπου μας, με οικογένειες που πορεύονταν και μεγάλωναν τα παιδιά τους από την πώληση φιστικιών. Οι φιστικιές ευδοκιμούσαν στον τόπο μας. Και σήμερα ακόμα βλέπουμε φυστικόδενδρα σε πολλούς κήπους.
ΝΕΡΟ
Το δίκτυο ύδρευσης η «ΟΥΛΕΝ» όπως λέγανε παλιά την εταιρεία υδάτων, άργησε να τοποθετηθεί στο Καλαμάκι. Οι κάτοικοί του όμως δεν είπαν το νερό νεράκι. Τους έλειπε το πολύ νερό. Το αναγκαίο το έβρισκαν με πηγάδια που άνοιγαν σε κάθε οικόπεδο που χτιζότανε. Γι΄ αυτό το λόγο περνούσε τότε η δουλεία του «πηγαδά». Όσοι δεν είχαν οικονομικές δυνάμεις για το άνοιγμα του πηγαδιού πορεύονταν με την κατ΄ οίκον διανομή, τους περιφερόμενους νερουλάδες. Τριγύριζαν με το ντεπόζιτο πάνω στο κάρο τους και γραμμένο το κλασικό «ΠΟΣΙΜΟΝ ΥΔΩΡ». Οι πηγαδάδες του τόπου μας με σιγουριά έβρισκαν νερό στα 15 με 30 μέτρα βάθος. Καθαρό, δροσερό νερό χωρίς καμιά σκληράδα που να κάνει προβληματική την πόση του.                         
Από τα πρώτα χρόνια μέχρι και το 1950 στο σεργιάνι του, ο κάθε περαστικός άκουγε τον χαρακτηριστικό ήχο του μαγκανιού, εκατοντάδων νοικοκυριών. Μελωδία πραγματική σε αντίθεση με τα φρεναρίσματα των σημερινών αυτοκινήτων. Θα ήταν παράλειψη να μην θυμηθούμε ότι τα πηγάδια χρησίμευαν τα πρώτα χρόνια και για ψυγεία, κατεβάζοντας σ’ αυτά φρούτα, κρασιά και άλλα μέσα σε καλάθια.
Ήταν και μαντεία τα πηγάδια μας. Αρκετές Καλαμακιώτισσες 50 – 70 χρόνων σήμερα, στα νιάτα τους έσκυψαν το καταμεσήμερο για να δουν στην κρυστάλλινη και ήρεμη επιφάνεια του νερού, ποίον θα πάρουν για άντρα, αυτό γινόταν κάθε χρόνο την ημέρα του Αι Γιάννη του Λαμπαδιαστή στις 24 Ιουλίου.
Η ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΣΗΜΕΡΑ
Με το πέρασμα των χρόνων οι κάτοικοι του Καλαμακίου αυξάνονται. Τα σπίτια χτίζονται τώρα πια και στο εσωτερικό της κοινότητας. Το 1952 ορίζεται σαν οικισμός και το Άνω Καλαμάκι.
Το 1968 ενώθηκαν οι κοινότητες Ελληνικού και του Καλαμακίου σε Δήμο Αλίμου. Το 1974 επειδή πλέον ο πληθυσμός είχε αυξηθεί ξαναχωρίστηκε από την κοινότητα Ελληνικού και αποτέλεσε ξεχωριστό Δήμο.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ο Δήμος Αλίμου είχε 27.000 κατοίκους το 1991 είχε 32.000 και σήμερα 2001 είναι σχεδόν 50.000 κάτοικοι. Η αλματώδης αύξηση του πληθυσμού αποδεικνύει την ανάγκη των ανθρώπων για αναζήτηση καλύτερης ποιότητας ζωής σε περιαστικές περιοχές.
Η γεωγραφική θέση του Αλίμου προσφέρει αρκετές δυνατότητες στους κατοίκους. Απολαμβάνουν τη θάλασσα όλο το χρόνο. Κατ΄αρχήν την αγναντεύουν όλο τον χρόνο και τους καλοκαιρινούς μήνες δροσίζονται μια και η ακτή μας έχει πάρει τη Γαλάζια Σημαία για τέταρτη χρονιά. Ένα άλλο χαρακτηριστικό του Αλίμου, κατά την γνώμη μας είναι η διατήρηση του στοιχείου της γειτονιάς. Οι σχέσεις των κατοίκων είναι αρμονικές και υπάρχει επικοινωνία με τους γείτονες. Τα περισσότερα σπίτια διαθέτουν αυλές και κήπους δίνοντας μια ευχάριστη εικόνα της ζωής στην πόλη.
Αυτή όμως η αύξηση του πληθυσμού και η ραγδαία ανάπτυξη δημιουργούν πολλά προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν.
Επισκεφτήκαμε τον Δήμαρχο της πόλης μας, τον κ. Αλέξανδρο Αλούκο, συζητήσαμε μαζί του και εκφράσαμε τους προβληματισμούς μας. Ο κ. Δήμαρχος μας άκουσε με προσοχή και με τη σειρά του μας ανέπτυξε τα σχέδιά του για τη πόλη μας.                              
Στο σχολείο διατυπώσαμε γραπτά και εκφράσαμε εικαστικά το δικό μας όραμα για την πόλη μας. Όλοι οι συμμαθητές μας συμφωνούν ότι η πόλη μας είναι όμορφη, από τις ομορφότερες της Αττικής και ότι έχει πολύ ωραίες και ήσυχες συνοικίες. Όμως θα μπορούσε να γίνει καλύτερη και ομορφότερη.
 Πώς; Τα παιδιά γράφουν πώς οραματίζονται τον τόπο μας:
«... Τα πεζοδρόμια στη μέσα πλευρά να έχουν ένα μονοπάτι και στην έξω φυτεμένο γρασίδι με λουλούδια και δέντρα. Οι πολυκατοικίες να είναι το πολύ τριώροφες, με πανέμορφους κήπους. Και να φτάνεις σε σημείο ώστε να βγαίνεις έξω, όχι για δουλειές, αλλά για να χαρείς και να απολαύσεις την πόλη...». Παναγιώτης Κατσούλης.
«... Τα σχολεία θα μπορούσαν να έχουν ειδικούς χώρους για πειράματα, για εκδηλώσεις και για άθληση. Οι δρόμοι θα ήθελα να είναι λιγότερο επικίνδυνοι και, αν γινόταν, να είχαν ειδικούς διαδρόμους για ποδήλατα. Η θάλασσα είναι όμορφη, όμως τα μπάνια μου τα προτιμώ σε καθαρότερα νερά. Θα ήθελα να μπορούσα να παίζω χωρίς φόβους από κακοποιούς και κλέφτες...». Αγάπη Γαβαλάκη.
«... Ο τόπος μου δεν έχει εργοστάσια που μολύνουν το περιβάλλον και φαντάζομαι ότι κανένας δε θα θέλει να χτιστούν...». Ιωάννα Μπελέση.
«... Το 1ο Δημοτικό Σχολείου του Αλίμου, που είναι το παλιότερο της πόλης μας, να αναπαλαιωθεί και να λειτουργεί, όχι μόνον ως σχολείο, αλλά και ως χώρος για να εκτίθονται έργα τέχνης...». Νίκη Ντίρλη.
«... Ο Άλιμος έχει πολλά ρέματα. Αυτά πρέπει να τα αξιοποιήσουμε και να μην καταστρέψουμε τη χλωρίδα και την πανίδα. Με αυτόν τον τρόπο δε θα προκαλούνται πλημμύρες το χειμώνα.
Πρέπει να υπάρχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον στα κοινωνικά ζητήματα. Πρέπει δηλαδή, να υπάρχει σεβασμός στους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες και αυτό θα γίνει αν βάλουμε μπάρες για τους ανάπηρους, για να μπορούν να πάνε στα δημόσια κτίρια. Ακόμα να τοποθετηθούν ταμπέλες έξω από τα σπίτια των ανθρώπων με κινητικά προβλήματα, για να μη σταθμεύουν τα αυτοκίνητα και ηχητικά φανάρια για τους τυφλούς...». Ολίβια Λαγού.
«... Όλη η τεράστια έκταση του πρώην αεροδρομίου να γίνει ένα τεράστιο πάρκο, που θα είναι ο πνεύμονας της νότιας Αττικής.
Πολλά παιδιά και νέοι του Αλίμου να αθλούνται στο σύγχρονο κολυμβητήριο που θα γίνει στην παραλία.
Το κυκλοφοριακό πρόβλημα να έχει μειωθεί. Από την παραλία να περνάει το τραμ που θα ενώνει την Αθήνα με τη Γλυφάδα και το μετρό νά΄ρθει μέχρι την Ηλιούπολη.
Το πράσινο να βρίσκεται σε κάθε ελευθέρο χώρο και να υπάρχουν πολλοί παιδότοποι.
Τα σχολεία να είναι όχι μόνο για μάθημα, αλλά και για πολλές δραστηριότητες και όλοι να μαθαίνουν ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
Έτσι φαντάζομαι την πόλη μου σε μερικά χρόνια...». Άννα Αληθεινού.
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΣΠΙΤΙΟΥ
Η ζωή του Άγγελου Σικελιανού συνδέεται και με τον Άλιμο. Τα καλοκαίρια του τα περνούσε σε ένα πολύ παλιό σπίτι που σώζεται μέχρι σήμερα σε άριστη κατάσταση. Είναι αυτό της οδού Μεταμόρφωσης αρ. 5 στην 2η παραλιακή στάση Καλαμακίου. Χτίστηκε το 1916, από τον Δημήτριο Τσούχλο, που διατηρούσε τότε το μεγαλύτερο οίκο μόδας της Αθήνας. Η εσωτερική του διαρρύθμιση δίνει την εντύπωση ότι έγινε για χαρτοπαικτική λέσχη.
Το όμορφο πύργινο σπίτι το αγόρασε αργότερα ο Αλέξανδρος Κράλλης, ασφαλιστής και για ένα διάστημα πρόεδρος της κοινότητας Καλαμακίου. Το νοίκιαζε σε προσωπικότητες. Αργότερα το έδωσε προίκα στην πρωτοκόρη του, στο γάμο της με τον Μ. Κεφαλλονίτη. Απ΄ αυτόν πουλήθηκε το 1947 στον σημερινό ιδιοκτήτη Γεώργιο Σταμόπουλο.
Την τριετία 1930 – 1933, στο σπίτι αυτό έμεινε ο ποιητής ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ. Θυμάται η κόρη του Κράλλη, Έφη 13 ετών παιδί τότε:  «μικρό κοριτσάκι έπαιρνα από πίσω τον ποιητή, που πήγαινε κάθε μέρα πέρα από το εκκλησάκι της Μεταμόρφωσης σ΄ ένα λοφίσκο τότε. Μαζί του είχε πάντα μία πολύ ωραία νέα γυναίκα. Νομίζω πως δεν ήταν η γυναίκα του η Εύα. Φορούσαν χλαμύδες. Φτάνοντας στο λοφίσκο, απήγγελναν και οι δύο ποιήματα. Εγώ με άλλα δύο τρία κοριτσάκια…χαζεύαμε». Εδώ πρέπει να παρατηρήσουμε, πως μάλλον η συνοδός του ήταν η Εύα γιατί ένα χρόνο μετά που έφυγε από το Καλαμάκι ο ποιητής (1933) έφυγε και η Εύα για την Αμερική (1934).
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΑΚΙΟΥ
Το πρώτο Σχολείο του Καλαμακίου λειτούργησε το έτος 1926, σε σπίτι ιδιοκτησίας του Ν. ΜΑΛΤΕΖΟΥ στη συμβολή των οδών Κονδύλη και Κοτοπούλη, στη 4η στάση. Σώζεται ακόμα.
Η πρώτη δασκάλα του πρώτου Δημόσιου Δημοτικού Σχολείου Καλαμακίου ήταν η Σοφία – Σούμα Παυλάκη, δεσποινιδούλα 17 χρόνων, κόρη παπά, που μόλις είχε πάρει το χαρτί της. Ένας από τους πρώτους μαθητές του Σχολείου διηγείται «…φέραμε από το σπίτι μας μια καρέκλα ή ένα σκαμνί, γιατί ακόμα δεν μας είχαν φέρει θρανία. Έλα όμως που δεν είχαμε όρεξη να μαντρωθούμε και η δασκάλα με την βοήθεια του Προέδρου και ζαχαρωτών μας καλόπιανε, και έτσι συνεχίσαμε φυσιολογικά τα μαθήματά μας…». Σιγά σιγά η δασκάλα αυτή έγινε και η πρώτη Διευθύντρια του Σχολείου.
Με τον καιρό, ήρθαν στο σχολείο περισσότεροι δάσκαλοι και παιδιά και τα μαθήματα εξακολουθούσαν να γίνονταν σε νοικιασμένα σπίτια. Αυτό γινόταν μέχρι το 1934, ώσπου με ενέργειες των κατοίκων του Καλαμακίου βρέθηκε οικόπεδο στη παραλία στο οποίο χτίστηκε στο ισόγειο σχολείο και για σκεπή είχε λαμαρίνες. (Η χώρα είχε πέσει στα χέρια των κατακτητών).
Ένα μεγάλο μέρος του οικοπέδου προσέφεραν οι Ολλανδοί Φιλέλληνες ΡΟΔΟΛΦΟΣ και ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΑΝ ΒΑΙΧ. Αργότερα ονομάσθηκε οδός με το όνομά τους.
Σήμερα αυτό το Σχολείο αναπαλαιώνεται και στο παλαιότερο κτίριό του θα γίνονται εκδηλώσεις κ.λ.π..
ΘΟΥΚΥΔΙΔΕΙΟΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
Με την 172 απόφαση στις 5 Δεκεμβρίου 1964 το κοινοτικό Συμβούλιο Καλαμακίου με πρόεδρο της Κοινότητας τον Γεώργιο Σμαραγδή ίδρυσε τη «ΘΟΥΚΥΔΙΔΕΙΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΑΛΑΜΑΚΙΟΥ» μετά από εμπεριστατωμένη εισήγηση του Προέδρου για άμεση και επιτακτική ανάγκη της επίτευξης του σκοπού αυτού.
Η βιβλιοθήκη λειτούργησε στα γραφεία της κοινότητας και στην αγορά του κάτω Καλαμακίου σε κτίριο που νοικιάστηκε με δαπάνες του Προέδρου, στη οδό Θουκυδίδου. Με την έλευση της διδακτορίας, σημαντικός αριθμός βιβλίων, άνω των 1000 τόμων, εξαφανίστηκαν, πιθανότατα από φωτιά. Μετά την πτώση της Διδακτορίας εισαγγελική ερευνά που έγινε για την περίπτωση αυτή δεν απέδωσε.
Στις 6-12-1969, με απόφαση του τότε διορισμένου Δημοτικού Συμβουλίου, επί Δημαρχίας κ. Α. Μαγείρου, καταργήθηκαν, η Θουκυδίδειος Βιβλιοθήκη Καλαμακίου μαζί με την Κοινοτική Βιβλιοθήκη Ελληνικού «ΤΟ ΦΩΣ», και συνεστήθη νέα με την επωνυμία «ΘΟΥΚΥΔΙΔΕΙΟΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΛΙΜΟΥ» (είχαν ήδη συγχωνευτεί οι δύο κοινότητες Ελληνικού και Αλίμου).
Το πρόβλημα του εμπλουτισμού της βιβλιοθήκης λύθηκε πολύ ικανοποιητικά, χάρη στην ενεργό και δραστήρια παρέμβαση της δημοτικής συμβούλου ΕΛΕΝΗΣ ΚΑΡΑΝΙΚΟΛΑ. Εκτός από την αξιόλογη προσφορά της, απευθύνθηκε σε μεγάλο αριθμό προσωπικοτήτων και πνευματικών ανθρώπων, ζητώντας να συνδράμουν στον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης. Το αποτέλεσμα υπήρξε καταπληκτικό. Ατελείωτος κατάλογος των προσφορών.
Σήμερα η βιβλιοθήκη έχει 30.000 τόμους βιβλίων και 5.000 περιοδικά. Λειτουργεί ως δανειστική, πλην ορισμένων σπανίων βιβλίων.
 Από τον Οκτώβριο του 1998 η Θ. Δ. Β. Α. απέκτησε ιδιόκτητο αυτοκίνητο για την αποστολή και επιστροφή βιβλίων προς δανεισμό στους κατοίκους του Άνω Καλαμακίου, δύο φορές την εβδομάδα, ως και τη μεταφορά στη βιβλιοθήκη προσφερομένων βιβλίων από μέρους των κατοίκων.

 
 
 


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ
Ιστορική αναδρομή
Θουκυδίδης ο Αλιμούσιος
Η επιρροή του Θουκυδίδη στο σύγχρονο κόσμο
Το θέμα τιμής στο έργο του Θουκυδίδη
Θεσμοφόρια
Created by Hellas Internet